عدم انطباق خدمات شهری و مقیاس عملکردی کلانشهر کرج

  • یکشنبه, 29 بهمن 1396 04:20


نسترن کیوان پور

کرج، کلان‌شهری رو به رشد! کرج، کلان‌شهری با جمعیت روزافزون! کرج کلان‌شهری زیر سایه  تهران! هرگاه از کرج سخن به میان آورده شود، این عبارات را به کرّات می شنویم. نرخ مهاجرت به کلان‌شهرهای کشور در سال‌های اخیر کاهش یافته، اما کرج شهری است که هم چنان مهاجر می‌پذیرد. مهم‌ترین دلیلی که هم‌چنان برای این مهاجرت بی‌رویه به کرج، مطرح است، نزدیکی به پایتخت است. متاسفانه سیستم تمرکزگرایی در ایران، سبب شده تهران به عنوان قطبی برای خدمات و امکانات شهری مطرح باشد و این امر موجب سرازیری جمعیتِ جویای کار و زندگی بهتر به این شهر شده است. از طرفی هزینه‌ی بالای زندگی در تهران، مهاجران را به کرج می‌کشاند. افرادی که در این دسته قرار می گیرند، عموما دو نوع هستند؛ آن‌هایی که شغل مناسب خود را در تهران یافته اما هزینه‌ی سکونت در آن را ندارند و کرج را به دلیل نزدیکی به تهران و داشتن استانداردهایی تقریبا معادل با آن، به عنوان محل سکونت خود بر می‌گزینند. و افرادی که نه شغل مناسب خود را یافته و نه توان سکونت در پایتخت را دارند. بنابراین به نزدیک‌ترین شهر یعنی کرج سرازیر می‌شوند.
دسته‌ی یاد شده به عنوان سرریز جمعیتی تهران به کرج عنوان می‌شود. حال آن‌که گروه دیگرِ مهاجران را افرادی تشکیل می‌دهند که از شهرستان‌های اطرافِ کرج و پس از مرکز استان شدن آن، به سوی این شهر هجوم آورده‌اند؛ کرجی که صرفا گویا به اسم، لقبِ مرکزِ استان را یدک می‌کشد و رسما خبری از امکانات و خدمات در حد و اندازه‌ی استان در آن نیست. اسم مرکز استان در کنار کلان‌شهر برای مردمی که شغل و زندگی مناسبی در شهرهای کوچک محل زندگی خود ندارند، مُسلما بسیار اغواکننده است. اما طیِ این مدت که از تأسیسِ استان البرز می‌گذرد، پیشرفتِ قابلِ اعتنایی در به‌روز رسانی و جانمایی بیش‌ترِ خدمات در آن به چشم نمی‌خورد.
مرکز آمار ایران بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال 1390 جمعیت استان البرز را بالغ بر دو میلیون و 412 هزار و 513 نفر عنوان کرد. جمعیتی بسیار بالا که طی چهار سال اخیر نیز مسلما افزایش بالایی داشته است و سوال این جاست که آیا خدمات و امکانات فعلی جوابگوی نیازهای این جمعیت رو به رشد بوده است؟!  مسئولان بارها در مصاحبه‌های مطبوعاتی خود از سال 1385 تاکنون متذکر شده‌اند که کرج دیگر توانایی جذبِ مهاجر را ندارد. تذکرهایی که تنها به حرف بوده و هیچ‌گونه برنامه‌ی عملیاتی جهت کنترلِ روندِ بی‌رویه‌ی مهاجرت صورت نگرفته است.
تمركز‌گرايي فضايي عبارت است از توزيع جغرافيايي درآمد‌هاي دولتي، صنايع، تجارت و جمعيت در يك يا چند مكان كه نتيجه آن نابرابري‌هاي ناحيه‌اي در همه شرايط زندگي خواهد بود. متاسفانه مدیریتِ ناصحیح سبب شده سیستمِ تمرکزگرایی در ایران جایگاهی نداشته باشد. سیستمی که بسیاری از امکانات و خدمات را در پایتخت متمرکز کرده و افرادی که از زندگی خود در شهرهای دیگر کشورمان ناراضی هستند به امید زندگی بهتر به این شهر هجوم آورند. تمرکزگرایی در پایتخت، کرج را به شهری با جمعیت بالا و امکانات و خدماتِ پایین و ناکافی تبدیل کرده است.
 تمرکز نسبتاً بالاي زيرساخت‌هاي اداري، سياسي، اقتصادي و خدماتي در شهر تهران مُنجر به تمرکز جمعيت و به تبع آن سرریز جمعیتیِ ناخواسته به کرج و بروز اثرات سوء فضايي از قبيل رشد فيزيکيِ ناموزون و بي‌قواره‌ی شهر و تشديد پديده‌ی اسکان غيررسمي در برخي از نقاط اطراف شهر کرج و داخلِ آن شده است.
تمرکز زدایی از پایتخت، مستلزم برنامه ریزی کلان در مقیاس ملی است. تا به حال بحث‌های بسیاری پیرامون این امر مطرح بوده که مخالفان و موافقان بسیاری نیز دارد، اما تاکنون نتیجه‌ی واحدی در پی نداشته است. اگر می‌خواهیم شهری داشته باشیم که مهاجران مدام به آن هجوم نیاورند و سهم شهروندان از همین امکانات کم، نیز کم و کم‌تر نشود باید برنامه‌ریزی‌های دقیقی برای کنترل مهاجرت به کرج تدوین شود. از طرفی توسعه‌ی امکانات و خدمات در کرج و هم‌چنین تخصیص منابع و امکانات به روستاها و شهرستان های اطراف، افراد را به ماندن در شهرِ خود و داشتن شغل و زندگی بهتر امیدوار خواهد کرد.
امید است کرج در آینده به شهری بدل شود که شهروندان از کمبود امکانات و خدمات و مسئولان از کمبود بودجه و منابع مالی گلایه ای نداشته باشند و توسعه ای متناسب با هویت شهر کرج و در عین حال مستقل از تهران را شاهد باشیم.
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید