در پی تشکیل جلسه شورای نظارت بر مدارس و مراکز غیردولتی شهر تهران مجوز فعالیت واحد آموزشی دوره اول متوسطه غیردولتی غرب تهران لغو شد.

به گزارش ایسنا، موضوع مدرسه دوره اول متوسطه غیردولتی معین منطقه ۲ تهران در جلسه شماره ۸۷۰ شورای نظارت بر مدارس و مراکزغیردولتی شهر تهران در  ۹۷/۳/۲۲ مطرح و بر اساس مصوبه آن شورا، مجوز تاسیس موسسه لغو و مدرسه فوق الذکر تعطیل اعلام شد.

اداره اطلاع رسانی و روابط عمومی آموزش و پرورش شهر تهران تصریح کرد: بر این اساس تدابیری اتخاذ شده تا دانش آموزان این مدرسه با هماهنگی‌های صورت گرفته در سایر مدارسی که تمایل و شرایط ثبت نام دارند ساماندهی شوند و خللی در امر تحصیل آنان ایجاد نخواهد شد.  

همچنین به گزارش اداره اطلاع رسانی و روابط عمومی آموزش و پرورش شهر تهران در پی استعفای ناصرکوهستانی، صبح امروز در مراسم تودیع و معارفه مدیر آموزش و پرورش منطقه ۲ تهران، هوشنگ میرشفیعی به عنوان سرپرست این مدیریت معرفی شد.

در این مراسم مهندس باقری، مدیرکل آموزش و پرورش شهر تهران از تلاشها و خدمات کوهستانی در دوران تصدی مسئولیت در این منطقه قدردانی کرد.

باقری تصریح کرد: امیدواریم آقای میرشفیعی با توجه به توانمندی ها و تجربیات ارزشمند و طولانی خود در حوزه تعلیم و تربیت، بتواند منشاء خدمات ارزنده در منطقه باشند.

مدیرکل آموزش و پرورش شهر تهران در این مراسم تاکید کرد: آبادانی و توسعه پایدار و پیشرفت هر جامعه و کشوری مرهون نیروی انسانی توانمند است و برای تربیت نیروی انسانی کارآمد و توانمند ابتدا باید در خانواده و سپس در مدرسه به ویژه دوره پیش دبستانی و ابتدایی سرمایه گذاری کرد.

وی افزود: به همین دلیل توجه و اهمیت به مدرسه و معلم برای کشور ما یک ضرورت بنیادی است و اگر معلم و مدرسه تقویت شوند بی تردید، شاهد موفقیت‌های روزافزون ایران اسلامی خواهیم بود. 

به گزارش ایسنا، هفتم خرداد ماه جاری خبری در فضای مجازی مبنی بر تحریک و آزار و اذیت گروهی از دانش آموزان در یک دبیرستان منتشر و واکنش‌های فراوانی به دنبال داشت. گزارشات اولیه حاکی از آن بود که هشت دانش آموز پسر یک دبیرستان غیردولتی در مقطع متوسطه اول در منطقه ۲ آموزش و پرورش تهران مورد آزار جنسی قرار گرفته‌اند و در نهایت والدین پس از اطلاع از این اقدام دست به شکایت زده‌اند و در نهایت فرد خاطی دستگیر شده است.

در همان روز وزیر آموزش و پرورش از پیگیری ویژه این حادثه خبر داد. پس از گذشت ساعاتی از رسانه‌ای شدن این حادثه با دستور مقام معظم رهبری به رئیس قوه قضائیه مبنی بر اجرای حدود الهی در رابطه با متهمان جنایت مدرسه‌ غرب تهران ماجرا وارد ابعاد دیگری شده و پیگیری آن از سوی مراجع قضایی سرعت گرفت تا اینکه هفته گذشته عباس جعفری دولت آبادی آخرین وضعیت پرونده مدرسه‌ غرب تهران را تشریح کرد.

وی با بیان اینکه ۶۰ نفر از اولیاء فقط در یک طوماری شکایت کرده بودند و در مرحله دوم نیز ۱۵ نفر در پلیس شکایت را طرح کردند ولی هشت نفر از آنها در دادسرا حاضر شدند گفت: تمام نوجوانانی که در این پرونده در موردشان ادعایی شده بود و اولیای آن‌ها نیز داوطلب بودند به پزشکی قانونی معرفی شدند، پزشکی قانونی آن‌ها را معاینه کرد و در تمام گزارش پزشکی به آن معنا تجاوز جنسی که در اخبار اولیه آمده بود به معنای جرایم خاص جنسی دیده نشد، ولی تعرضات جنسی گزارش شد و متهم هم پذیرفته است. کیفرخواست پرونده با چهار عنوان اتهامی صادر شد و پرونده به دادگاه تحویل داده خواهد شد و امیدواریم دادگاه در سرعت قابل قبولی حکم را صادر کند.

لازم به ذکر است که مدرسه معین در ایام  امتحانات با حضور ناظران و مشاوران منطقه‌ای به کار خود ادامه داد و تصمیم گیری پیرامون ادامه فعالیتش به پس از ایام برگزاری امتحانات موکول شده بود که آموزش و پرورش شهر تهران خبر مذکور را در این رابطه منتشر کرد.

پشت تلفن زني با صداي لرزان صحبت مي‌کند که ما با نام مستعار مريم صدايش مي‌کنيم. مريم مادر يکي از دانش‌آموزان مدرسه غيرانتفاعي در منطقه 2 تهران است که اولين کسي است که از اتفاقات عجيب مدرسه از طريق موبايل پسرش باخبر مي‌شود. درباره همان مدرسه‌اي صحبت مي‌کنيم که جمعي از والدين ادعا مي‌کنند که در اين مدرسه به دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول توسط معاون آموزشي تعرض جنسي شده است.

او مي‌گويد: من همان فيلمي را ديدم که بچه‌ها دور آقاي «ح» نشسته‌اند و از او سؤال‌‌هاي رکيک جنسي مي‌پرسند. از او مي‌پرسند که با فلان دانش‌آموز چه کاري انجام داده و او به آنها جواب مي‌دهد. فيلم را ديدم و جست‌وجو کردم و به نتايج وحشتناکي رسيده‌ام و ابايي ندارم که بگويم به پسر من دست‌درازي شده. آقاي «ح» دست در شلوار گرمکن بچه من کرده و اندام جنسي او را در دستش گرفته، وقت‌هاي استراحت بدن او را لمس کرده، بچه من از ترس پدرش اين حرف‌ها را به مسئولان پزشکي‌قانوني نزده، اما سؤال ما اين است که چطور مسئولان سازمان پزشکي‌قانوني اين را نفهميدند؟ مريم مي‌گويد از مادر آن دو بچه‌اي که در اين مدرسه مورد تعرض جنسي قرار گرفته‌اند گله دارد که حاضر به مراجعه به پزشکي‌قانوني نشده‌اند... .

مادر اين دانش‌آموز مي‌گويد: روان‌کاو به من گفت بچه‌ات در خطر خودکشي قرار دارد، آن‌وقت به من مي‌گويند چون رابطه جنسي کامل صورت نگرفته پس تجاوزي در کار نيست... .

روايت پدر يکي از دانش‌آموزان هم متفاوت است. او مي‌گويد: اول اينکه من از مسئولان آموزش‌وپرورش منطقه 2 واقعا ممنونم که اين‌همه پيگير کار ما بودند، اما من از حق بچه‌ام نمي‌گذرم... . از والدين بپرسيد که در اين چند ماه اخير چندبار مچ بچه‌ها را وقت خودارضايي گرفته‌اند. از آنها بپرسيد که چه بلايي سر بچه‌هاي ما در اوپارک (پارک آبي) آمده؟ از آنها بپرسيد در اردوي پارک آبي که با حضور‌آقاي «ح» برگزار شده چه اتفاقاتي افتاده؟ چرا مدرسه با چنين جنايتي هنوز بايد کار کند و براي سال بعد هم دانش‌آموز ثبت‌نام کند؟

آسيب رواني دو دانش‌آموز
مهدي صابري، متخصص روان‌پزشکي و رئيس بخش معاينات روان‌پزشکي سازمان پزشکي‌قانوني که معاينه دانش‌آموزان و همچنين معلم خاطي را انجام داده، موضوع مدرسه غيرانتفاعي در منطقه مرزداران را  ريشه‌يابي مي‌کند.

او، هم ناظم متخلف و هم يک‌به‌يک دانش‌آموزان مراجعه‌کننده به پزشکي‌قانوني را تحت معاينه روان‌پزشکي قرار داده و دراين‌باره مي‌گويد: حدود هفت نفر از دانش‌آموزاني که مدعي آزار بودند هفته گذشته به سازمان پزشکي‌قانوني مراجعه کردند و فقط روي اين دانش‌آموزان معاينه روان‌پزشکي انجام شد. معاينه جسمي آنها توسط بخش ديگري در پزشکي‌قانوني انجام مي‌شود، اما به دو دليل اين معاينات انجام نشد؛ ‌يکي اينکه هيچ‌کدام از دانش‌آموزان مدعي تجاوز جنسي با مفهوم مصطلح نبودند (البته معني تجاوز جنسي فقط يک رابطه کامل جنسي نيست، بلکه دست‌زدن به کسي بدون رضايت او يا دست‌مالي‌کردن او نيز نوعي تعرض است). بعضي از بچه‌ها مدعي بودند کارهايي به صورت فيزيکي مثل دست‌زدن به آلت جنسي آنها صورت گرفته که آنها هم نوعي تجاوز جنسي محسوب مي‌شود، اما با‌ آن معني مصطلح موردنظر، به معناي يک رابطه جنسي کامل، ‌هيچ‌کدام چنين ادعايي نداشتند و دليل دوم براي تصميم به عدم معاينه فيزيکي اين بود که انجام اين نوع معاينه براي بچه‌هاي اين سن‌وسال با عوارض نامطلوب رواني همراه است و به اين دو دليل از معاينه اين دو نفر امتناع کرديم، اما ذکر اين نکته لازم است که اگر اين دانش‌آموزان مدعي مي‌شدند که آن عمل جنسي انجام شده، طبيعتا معاينه جسمي مي‌شدند.

وي در ادامه گفت: دانش‌آموزاني که به ما مراجعه کردند حول‌وحوش 13 تا 15 سال بودند و در مقطع متوسطه اول تحصيل مي‌کردند. دو نفر از آنها دچار آسيب رواني در اثر اين قضيه شده بودند که دلايلش هم متفاوت بود. يک نفر از آنها براي اين حالش بد بود که مدت کمي بود که به اين مدرسه آمده بود و شايد انتظار چنين برخوردهايي را نداشته و نفر دوم هم به‌خاطر اينکه معلم او را مجبور به کار ناشايستي با هم‌کلاسي‌اش کرده بود حال خوشي نداشت و در توضيح واژه اجبار هم بايد بگويم که گاهي اجبار با تهديد و ضرب‌وشتم صورت مي‌گيرد و گاهي اجبار با اکراه است و فرد با رودربايستي يا ترس از مقام فرد مقابل دست به انجام کاري به صورت ناخواسته مي‌زند. به همين دليل اين دو دانش‌آموز دچار اختلالات رواني در حد متوسط بودند که طبعا بايد تحت نظر مشاور باشند.

ناظم مدرسه رواني نيست
صابري در پاسخ به اين سؤال که نتيجه معاينه معلم خاطي چه بود، نيز گفت: آقاي «ح»، به‌عنوان يک معلم يا دبير جوان که اظهار مي‌کند مدتي کارهاي فرهنگي مي‌کرده، به نظر فرد جواني مي‌آيد که قبول چنين مسئوليتي در مدرسه برايش زود بوده است. به نظرم ما پيش از بررسي يک فرد، يک سيستم را باید بررسي کنیم. اينکه ما هر‌از‌گاهي بيجه، قاتل آتنا، خفاش شب و... را هدف قرار دهيم و خشمي هم نسبت به آنها بروز دهيم، فايده ندارد. ما يک بار بايد ببينيم چه مشکلي در مسيرمان قرار دارد.

آقاي «ح» يک مرد جوان متأهل است و فرد بدون سوءپيشينه‌اي است؛ اما در جايگاهي قرار مي‌گيرد که آن جايگاه او نيست. در دبيرستاني که ادعاي سطح بالابودن دارد، فردي براي معاونت در نظر گرفته مي‌شود که تجربه کافي کارهاي مديريتي ندارد. به جاي انتخاب فردي با يک شرايط سني که بتواند صاحب اتوريته و موقعيت خاص نزد بچه‌ها باشد تا بتواند از عهده کار بربيايد، کار را به عهده يک جوان مي‌گذارند. مديريت يک دبيرستان بايد بر کارها نظارت کند. به‌عنوان مثال اگر معلم مذکور هرازگاهي دانش‌آموزان را صدا مي‌کرده و مي‌گفته به اتاق من بيا، شايد يک يا دو بار غفلت شود؛ اما مدير بالاخره بايد متوجه رفتارهاي مشکوک اين معلم بشود؛ يا دبيري که سر کلاس مي‌رود و ناظم از او مي‌خواهد چند دانش‌آموز را به اتاقش بفرستد، او بايد پيگير رفت‌وآمد اين دانش‌آموزان به دفتر باشد. نکته اينجاست که بعضي از چيزها انگار زمينه رفتارها را فراهم مي‌کند و ما هم لازم نيست اصلا آدم‌هاي جنايتکاري در جامعه داشته باشيم، اصلا گاهي شرايط به گونه‌اي پيش مي‌رود که آدم‌ها ناخواسته وارد يک بازي مي‌شوند و اقدام جنايتکارانه انجام مي‌دهند.

پدر يکي از دانش‌آموزان مي‌گويد: من از حق بچه‌ام نمي‌گذرم... . از والدين بپرسيد که در اين چند ماه اخير چندبار مچ بچه‌ها را وقت خودارضايي گرفته‌اند.

متخصص روان‌پزشکي و رئيس بخش معاينات روان‌پزشکي سازمان پزشکي قانوني تأکيد کرد: ‌فردي که چنين مسئوليت مهمي دارد، بايد روحيات او را در نظر گرفت. من از اين فرد سؤال کردم که آيا شما تجربه‌اي از معاونت مدرسه داشته‌ايد و پاسخش منفي بود. از او سؤال کردم با چه پشتوانه و اعتمادبه‌نفسي چنين سمتي را قبول کردي؟ او جواب داد روز اول مدير به من گفت که با اين بچه‌ها قاطع باش، ضمن اينکه با آنها دوست هستي و من با اين فرمول جلو رفتم. شما حساب کنيد که فرمول ما براي اينکه يک نفر را در جايگاه معاون مدرسه بنشانيم، اين است؛ يعني همه کلاس‌ها و دورهاي آموزشي و مديريتي و روان‌شناسي رفتاري با دانش‌آموزان همه هيچ است و يک نفر بدون پشتوانه و تجربه با جمله قاطعيت و رفاقت سمت معاونت يک مدرسه معتبر را به دست مي‌گيرد. همين فرمول در همه جاهاي ديگر هم ممکن است کاربرد داشته باشد و چه بسا که اجرا شود. کسي نمي‌آيد يک بررسي بکند که اين ناظم هنوز خيلي جوان است و با دانش‌آموزان فاصله سني زيادي ندارد؛ آن‌هم دانش‌آموزاني که در سن بلوغ قرار دارند، آيا اين ناظم مي‌تواند صحبت‌ها و خواسته‌هاي اين دانش‌آموزان را در حوزه بلوغ پاسخ بدهد؟ ِآيا به اين تجربه رسيده است؟ ‌من مطمئنم خير! اين فرد نمي‌توانسته پاسخ‌گوي سؤالات و رفتارهاي آنها در حوزه بلوغ جنسي باشد.

ناظم مدرسه منحرف جنسي نيست
صابري با بيان اينکه ضربه وارد‌شده به اين دانش‌آموزان جبران‌ناپذير است، تأکيد کرد: ما الان دنبال اين هستيم که بگوييم اين فرد چه مشکل يا چه بيماري‌ای داشته؟ من ايشان را معاينه کرده‌ام و با صراحت مي‌گويم او بيماري رواني نداشته است. در‌حالي‌که ما عادت کرده‌ايم به قاتل آتنا و ستايش بگوييم رواني، بيجه و خفاش شب را هم رواني خطاب کنيم، نخير! ما در واقع شاهد شرايطي هستيم که اين شرايط با حضور افرادي که موقعيت‌شان کارشناسي‌ نشده است، زمينه‌هاي ارتکاب جرم را فراهم مي‌کنيم. اگر به بچه‌اي تجاوز مي‌شود، بايد ببينيم آيا سيستمي داشته‌ايم که در‌اين‌باره به اين بچه‌ها آموزش بدهد تا بچه‌ها از خود مراقبت کنند؟ آيا سيستم نظارتي خانواده روي اين بچه‌ها کافي بوده؟ اصلا خود خانواده آموزشي روي اين مسائل ديده؟ آيا در مدارس کسي تجربه و مهارت در حوزه مسائل جنسي داشته که به بچه‌ها پاسخ بدهد؟ و چون اين اتفاق‌ها نيفتاده، هرکسي به خودش اجازه مي‌دهد از موقعيت سني اين بچه‌ها سوءاستفاده کند و چنين اتفاقاتي را رقم بزند و با روحيه و حيثيت بچه‌ها بازي کند. من در صحبت‌هايم با اين فرد، نشانه‌هايي از اينکه او منحرف جنسي است، نديدم؛ چون از نظر علمي همه اين چيزها تعريف خود را دارد و منحرف جنسي کسي است که رفتارهاي جنسي منحرفانه را به صورت مکرر انجام مي‌دهد و ما درباره اين فرد هيچ دليلي مبني بر اينکه اين کار را مستمر انجام داده، نداريم. از طرفي بيماران رواني معمولا اين‌طوري نيستند که صرفا در مسائل جنسي انحرافي رفتار کنند؛ بلکه عملا بيماران رواني کمتر با روش‌هاي آزار جنسي نسبت به بچه‌ها پيش مي‌روند. آقاي «ح» فرد نرمالي است که در يک جايگاه نادرست و بدون نظارت درست قرار گرفته است.

وي در پايان خاطرنشان کرد: الان همه در جامعه مي‌پرسند آيا به اين بچه‌ها تجاوز جنسي شده و اگر جواب منفي باشد، به نظر مي‌رسد که نه افکار عمومي نه سيستم‌های مربوطه ديگر حساسيتي نخواهد داشت. در حالي که تجاوز فقط اين نيست که يک رابطه کامل جنسي صورت بگيرد، زنان و دختران ما در جامعه بارها در روز در اماکن عمومي و پرجمعيت يا در جاهاي خصوصي مورد تعرض قرار مي‌گيرند. هرکس که از حد و حدود خود خارج ‌شود و بدون رضايت فرد مقابل با او تماس جنسي برقرار ‌کند، تجاوز انجام داده. اينکه در اتوبوس و مترو به بدن يک زن دست بزني، اين هم يک تجاوز است.

فيلم را ديدم و جست‌وجو کردم و به نتايج وحشتناکي رسيده‌ام و ابايي ندارم که بگويم به پسر من دست‌درازي شده. آقاي «ح» دست در شلوار گرمکن بچه من کرده و اندام جنسي او را در دستش گرفته، وقت‌هاي استراحت بدن او را لمس کرده، بچه من از ترس پدرش اين حرف‌ها را به مسئولان پزشکي‌قانوني نزده، اما سؤال ما اين است که چطور مسئولان سازمان پزشکي‌قانوني اين را نفهميدند؟

صحبت‌هاي صابري نشان از لزوم وجود يک سيستم گزينش صحيح در وزارت آموزش‌وپرورش دارد. تلاش ما براي گفت‌وگو با طاهر سلماني، مسئول گزينش وزارت آموزش‌وپرورش به جايي نرسيد اما بهادري، مدير يکي از مدارس غيرانتفاعي تهران توضيحاتي را درباره گزينش معلمان غيرانتفاعي ارائه کرد.

او در مورد نحوه گزينش معلمان براي ورود به مدارس غيرانتفاعي مي‌گويد: ماجرا از اين قرار است که به قدري گزينش تأييد نيروها را معطل مي‌کند که باعث مي‌شود مسائل کمي پيچيده شود. هر معلمي که يک مؤسسه غيرانتفاعي تصميم به جذب آن مي‌گيرد، بايد گزينش هم داشته باشد. چون هر سال معلم‌ جذب اين مدارس مي‌شود، مسئول گزينش مي‌خواهد فرم گزينش تحويل هسته گزينش شود و گزينش يک رسيد به مدرسه مي‌دهد که اين فرد پرونده‌اش تحويل ما شده و ما موظف به بررسي آن هستيم. چون اين بررسي گاهي يک سال يا شايد بيشتر طول بکشد، به مؤسس اجازه کار معلم را مي‌دهند تا تأييديه گزينش هم برسد و گاهي کار معلم يک يا دو سال تحصيلي در مدرسه طول مي‌کشد ولي هنوز جواب نه يا بله به مؤسس ارسال نشده است، در واقع وسواس و تعلل گزينش است که اين فاجعه را بار مي‌آورد. از طرفي در گزينش مسائل رواني معلمان چندان مد نظر قرار نمي‌گيرد و سؤالاتي از آنها پرسيده مي‌شود که هيچ ربطي به کاري که قرار است انجام دهند، ندارد.

ربطي به سند 2030 ندارد
در روزهاي گذشته و پس از رسانه‌اي‌شدن ماجراي مدرسه غيرانتفاعي غرب تهران واکنش‌هاي فراواني به اين اتفاق انجام شد و عده‌اي دليل آن را اجراي بي‌سروصداي سند2030 در آموزش‌وپرورش مي‌دانستند که رئيس کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس آن را تکذيب مي‌کند.

رئيس کميسيون آموزش و تحقيقات مجلس درباره اتفاق رخ‌داده در مدرسه‌اي در غرب تهران، اتفاق روي‌داده را نشئت‌گرفته از خلأهاي موجود در سيستم آموزش‌وپرورش دانست و ضمن تأکيد بر اصلاح آنها گفت: نبايد اين موضوع باعث شود تا ساحت آموزش‌وپرورش دچار خدشه شود.

او درباره طرح موضوع سند 2030 که از طرف موافقان و مخالفان مطرح مي‌شود، گفت: اين داستان با توجه به فضاسازي‌ها از دو طرف مثبت و منفي ربطي به مباحثي مانند سند 2030 ندارد.

زاهدي ادامه داد: يک نفر در يک مدرسه غيرانتفاعي خطايي مرتکب شده که همان هم براي نظام تعليم و تربيت ما آسيب بزرگي است و من نمي‌خواهم آن را بي‌اهميت جلوه دهم.

همچنين سيدجواد ابطحي عضو کميسيون آموزش نيز گفته است: ‌ناظم مدرسه مذکور در غرب تهران به قوه‌ قضائيه معرفي شده‌ و سه نفر از مديران مستقيم يا غيرمستقيم که در اين ماجرا نقش داشته‌اند، فعلا معلق شده‌اند. وضعيت در آن حدي که مطرح شده، نبوده و مسئله تجاوز ثابت نشده است. هفت دانش‌آموز اين مدرسه اقدام عملي را منکر شده‌اند اما فقط در حد دعوت به مصرف مشروبات الکلي و اين مسائل بوده است.

شرق

 

شما می‌توانید برای ملایم‌تر کردن گفتگوی خود، ابتدا درباره رشد مناسب بدن فرزندان صحبت و سلامت جسمی ‌او را تحسین کنید و در ضمن از این جملات استفاده کنید: "به به! ببین چقدر تمیز شدی. چه بدن سالمی ‌داری! حالا یادت باشد که بدن تو خصوصی است و کسی نباید از تو بخواهد که به قسمت‌های خصوصی بدن تو نگاه کند یا به آنها دست بزند. به غیر از مامان و بابا هنگام حمام یا وقتی که بخواهند از سلامت بدنت آگاه شوند و پزشک وقتی که بخواهد تو را معاینه کند؛ در حضور پدر و مادر. قسمت‌های خصوصی بدنت آن قسمت‌هایی است که با لباس شنا پوشانده می‌شود."
در دو سال اخیر با توجه به افزایش بازنمایی رسانه‌ای برخی آسیب‌های اجتماعی نظیر کودک‌آزاری جنسی، اخباری هم‌چون آزار جنسی چند دانش‌آموز پسر توسط ناظم مدرسه و یا دختربچه‌ای دبستانی توسط راننده سرویس مدرسه، در صدر اخبار قرار گرفته و مورد توجه واقع شدند. اما اینکه آزار جنسی کودکان چه نشانه‌هایی در رده‌های سنی مختلف بر آنها خواهد داشت که والدین با دیدن آن نشانه‌ها به این مهم پی ببرند؟؛ چه پیامدهای جسمی و روحی برای آنها ایجاد خواهد کرد؟؛ چگونه باید والدین به کودکان خود در این زمینه آگاهی‌بخشی داشته باشند؟ و مواردی از این دست، پایگاه تحلیلی- خبری مهرخانه را بر آن داشت تا در گفتگو با شهرزاد برهان‌زاده؛ کارشناس‌ارشد روانشناسی تربیتی و عضو پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی، به پاسخ به این سؤالات بپردازد.

برهان‌زاده در ابتدا درخصوص تعریف کودک‌آزاری گفت: مطابق با تعریف سازمان بهداشت جهانی کودک‌آزاری عبارت است از آسیب یا تهدید سلامت جسم و روان و یا سعادت و رفاه و بهزیستی کودک به دست والدین یا افرادی که نسبت به او مسئول هستند. همچنین در چهارمین ویرایش راهنمای تشخیصی و آماری اختلاات روانی، کودک‌آزاری شامل سوءاستفاده جسمی، جنسی و مسامحه در مورد کودک تعریف شده است.

وی با تقسیم کودک‌آزاری به سه گروه تشریح کرد: اولین گروه کودک‌آزاری جسمی ‌(physical child abuse) است که عبارت است از جراحت جسمانی کودک زیر 18 سال توسط فردی که مسئول نگه‌داری و محافظت از کودک است؛ تحت شرایطی که نشان دهد بهداشت و بهزیستی کودک در معرض خطر یا تهدید است. دومین دسته کودک‌آزاری جنسی (sexcual child abuse) است که برای آن تعاریف گوناگونی ارائه شده است؛ از جمله اینکه آزار جنسی درگیر کردن کودک در فعالیت‌هایی است که منجر به ارضای جنسی افراد بزرگسال می‌شود، یا عمل تحمیلی جنسی بر علیه کودکی که فاقد تحول شناختی، هیجانی و جسمی هستند، و یا سوءاستفاده جنسی با تماس‌ها و تعاملات بین کودک و فرد بالغی که می‌داند کودک را به منظور تحریک جنسی مورد استفاده قرار داده است.

این کارشناس‌ارشد روانشناسی تربیتی، بی‌توجهی یا غفلت ( Neglect ) را دسته سوم از انواع کودک‌آزاری دانست و گفت: عدم فراهم آوردن احتیاجات غذایی، پوششی، مسکن و بهداشت و مراقبت طبی؛ از جمله موارد این دسته است. البته غفلت همیشه عمدی نیست، بلکه فقدان آگاهی، مشکلات مالی و سایر عوامل ممکن است مانع کفایت والدین در جهت سرپرستی و پرورش فرزند شود.

کودکانی که دچار آزار جنسی شده‌اند، چه علایمی از خود نشان می‌دهند؟
عضو پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی درخصوص نشانه‌هایی که کودکان آزار جنسی‌دیده، از خود بروز می‌دهند، گفت: برخی از کودکان تأثیرات ناشی از آزارشان را به صورت رفتارهایی نشان می‌دهند که شاید جنسی باشد، اما ضرورتاً همیشه این‌گونه نیست. همچنین برخی از بچه‌ها ممکن است کناره‌گیر، بدخلق، پرخاش‌گر، بی‌قرار و مضطرب شوند و حتی برخی از کودکان ممکن است هیچ نشانه‌ایی را به طور کلی نشان ندهند.

وی افزود: اغلب کودکان وقتی مورد آزار جنسی را افشا می‌کنند، استرس و اضطراب در رفتارهای غیرکلامی‌ خود نشان می‌دهند؛ مانند نشان دادن خجالت و ترس در چهره‌شان و حتی سفتی و تنش در بدنشان. برای مثال وقتی مریم به مادرش گفت که دایی او را شب پیش وقتی که در خواب بوده لمس کرده است، صورتش قرمز و تن صدایش پایین بود. او نمی‌توانست در صورت مادرش نگاه کند و اشک در چشمانش حلقه زده بود و مشت‌هایش را گره کرده بود ( نشانه‌های جسمی‌).

برهان‌زاده با بیان اینکه می‌توان به آزارهای جنسی از طریق بازی‌ها و نقاشی‌های خود به خودی کودک پی برد، آسیب‌های وارده به این کودکان را چنین برشمرد: آسیب‌های روانی این کودکان شامل اضطراب، افسردگی، ترس‌های مرضی، احساس گناه، پرخاش‌گری، مشکلات تمرکز، دوری‌گزینی اجتماعی، انزوا، ترس و اجتناب از مردان، عصبی بودن، تغییر در الگوی خوردن، علابمی ‌مثل کابوس شبانه، واکنش‌هایی نظیر از جا پریدن، مشکلات ارتباطی و افکار خودکشی است.

وی ادامه داد: در برخی نیز موارد نشانه‌های فیزیکی از آزار جنسی وجود دارد، که البته نسبتاً نادر است و بیشتر سوءاستفاده‌های جنسی کودک، آسیب فیزیکی ایجاد نمی‌کند. هر چند بیماری‌های مقاربتی در کودکان نشانه قابل اعتمادی برای سوءاستفاده جنسی به حساب می‌آیند.

چه عواملی در نمایان ساختن واکنش به مسئله آزار جنسی مؤثر است؟
این روانشناس برخی عوامل را در نمایان ساختن واکنش به مسئله آزار مهم شمرد و چنین توضیح داد:
1.    سن قربانی: هر چه سن قربانی بیشتر باشد، تجارب سخت‌تری خواهد داشت.
2.    سن متجاوز: هر چه سن متجاوز بیشتر باشد، آثار شدیدتری بر قربانی به جای می‌گذارد.
3.    هویت متجاوز: متجاوزان مذکر آثار سخت‌تر و جدی‌تری بر کودک می‌گذارند.
4.    طول دوره سوءاستفاده جنسی: هر چه مدت سوءاستفاده طولانی‌تر باشد، آثار منفی شدیدتری بر قربانی خواهد داشت.
5.    ارتباط متجاوز با قربانی: هر چه رابطه نزدیک‌تر باشد، آثار ایجادشده بیشتر و شدیدتر است.
6.    ماهیت عمل سوءاستفاده‌گرانه: هر چه آزار با خشونت و اجبار بیشتری اعمال شود، آثار شدیدتری خواهد داشت.
7.    مرحله رشدی که کودک در آن قرار دارد.
8.    تعداد سوءاستفاده کنندگان.
9.    میزان حمایت خانواده.

وی تأکید کرد: به دلیل اینکه انجام هرعمل جنسی بر روی کودک به نوعی آزار محسوب شده و در حیطه رشدی او قرار ندارد، لذا بر روی هر دو جنس که در سنین کودکی باشند، آسیب‌رسان خواهد بود.

آزار جنسی کودک چه عوارضی در پی خواهد داشت؟
عضو پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی در ادامه درخصوص عوارض این آزار در سنین مختلف بر کودکان چنین تشریح کرد:
1.    در کودکان 4-1 سال: اغلب فقدان آداب توالت، ترس از مردان و چسبیدن افراطی به مادر دیده می‌شود.

2.    قربانیان 6 – 4 سال: معمولاً با شکایت جسمانی به پزشک مراجعه می‌کنند. قربانی با احساس گناه شدید و قطع امید از علاقه و توجه دیگران گاه مانند کودکی وحشی رفتار می‌کند. نظافت و شستشوی جبری یا مرگ سمبولیک و تکراری والدین؛ از مراحل مهم بازی‌های کودک این سن به شمار می‌آید.

3.    کودکانی در سنین 12 – 9 سالگی: که قربانی آزار جنسی می‌گردند اکثراً به دلیل مشکلاتی که در صحبت کردن در مورد این مسئله دارند، دچار واپس‌زنی جنسیت و اختلال در هویت جنسی می‌شوند. درگیری و اشتغال ذهنی آنها با مسایل جنسی سبب می‌شود که گاهی به صورت بی‌شرمانه و توأم با پررویی، به توضیح واقعیات بپردازند.

والدین چه مواجهه‌ای داشته باشند؟
برهان‌زاده درخصوص نحوه مواجهه والدین با کودک خود، پس از دیدن علایم مذکور گفت: اولاً مهم است که والدین از قبل در این زمینه آموزش و دانش لازم را کسب کرده باشند؛ هر چند که شاید بسیاری از خانواده‌ها کسب اطلاع در این زمینه را ضروری ندانند.

این روانشناس ادامه داد: بنابراین توصیه می‌کنم که حتماً والدین اطلاعات ابتدایی را در زمینه برخورد با کودکی که احیاناً به هر علتی مورد سوءاستفاده قرار گرفته است، بدانند؛ چراکه بزرگسالان با برخورد تند و حتی گاهی با تنبیه فیزیکی این احساس را در کودک ایجاد می‌کنند که او مقصر است و این امر سبب تنفر کودک از خودش خواهد شد و فکر می‌کند موجودی دوست‌داشتنی نیست.

از سؤال کردن‌های مکرر و توضیح خواستن از کودک خوداری کنید
وی با تأکید بر اینکه والدین پس از مطلع شدن، از سؤال کردن‌های مکرر و توضیح خواستن از کودک خوداری کنند، ادامه داد: لازم است والدین نقش حمایتی خود را به عنوان والد به فرزند نشان دهند؛ به‌طوری‌که کودک بفهمد که او مقصر نیست و کسی که به او آزار رسانده است، گناه‌کار است.

برهان‌زاده ادامه داد: آزار جنسی می‌تواند آسیب جدی از نظر روانی به همراه داشته باشد و به همین جهت لازم است والدین کودک را به کلینیک‌های روانشناختی هدایت کرده و تحت درمان قرار دهند و از طریق مقامات قانونی اقدام کنند تا مجرم به مجازات خود برسد.

چند توصیه به والدین
عضو پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی برای پیشگیری از آزار جنسی کودک، توصیه کرد: لازم است والدین از فرستادن کودکان خود به محیط‌های خلوت که امکان رخ دادن آزار باشد خودداری کنند، اگر کودک خود را برای خرید می‌فرستند در ساعت خلوت از روز یا شب نباشد و برای کودکان سنین پایین‌تر این کار به تنهایی نبوده و حتماً خودشان در کنار او در فروشگاه حضور داشته باشند، نسبت به حرف‌هایی که کودک می‌گوید حساس باشند؛ مثل اینکه "من دوست ندارم خانه دایی برم."، استفاده از اینترنت و ماهواره با توجه به سن کودک و فعالیت درسی کودک، محدود و زیر نظارت والدین باشد، همچنین لازم است شناخت کافی از دوستانی که فرزندان با آنها ارتباط دارند داشته باشند و مراقب باشند که کودک افراد خیلی بزرگ‌تر از خود معاشرت نداشته باشد.

وی با بیان اینکه بایستی والدین باید درباره تربیت جنسی و سوءاستفاده جنسی به کودکان خود آموزش دهند، ادامه داد: هر چند این کار برای برخی از والدین بسیار سخت است؛ چراکه از یک طرف باید آنها را آگاه کنند و از طرف دیگر نباید دچار ترس و نگرانی شوند.

این مفهوم را در فرزندان خود تقویت کنید که بدن آنها به خودشان تعلق دارد
برهان‌زاده افزود: افرادی که برای جسم خود ارزش و احترام قائل‌اند، کمتر احتمال دارد مورد سوءاستفاده قرار بگیرند؛ لذا والدین باید این مفهوم را در فرزندان خود تقویت کنند که بدن آنها به خودشان تعلق دارد و بچه‌ها با این کار برای جسم خود احترام قائل خواهند شد.

مفهوم خصوصی‌بودن بدن را در سن 4- 3 سالگی به کودک آموزش دهید
این روانشناس با بیان اینکه والدین به کودکان در سن 4- 3 سالگی مفهوم خصوصی بودن بدن را منتقل کنند، ادامه داد: بایستی یک کودک پنچ ساله حریم خصوصی خود را به خوبی درک کند.

بهترین زمان برای دادن این آموزش‌ها زمان حمام‌کردن کودک است
عضو پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی بهترین زمان طرح موضوع سوءاستفاده جنسی برای کودک را هنگام حمام کردن دانست و تشریح کرد: موضوع سوءاستفاده جنسی موضوعی خشن است و شما می‌توانید برای ملایم‌تر کردن گفتگوی خود، ابتدا درباره رشد مناسب بدن فرزندان صحبت و سلامت جسمی ‌او را تحسین کنید و در ضمن از این جملات استفاده کنید: "به به! ببین چقدر تمیز شدی. چه بدن سالمی ‌داری! حالا یادت باشد که بدن تو خصوصی است و کسی نباید از تو بخواهد که به قسمت‌های خصوصی بدن تو نگاه کند یا به آنها دست بزند. به غیر از مامان و بابا هنگام حمام یا وقتی که بخواهند از سلامت بدنت آگاه شوند و پزشک وقتی که بخواهد تو را معاینه کند؛ در حضور پدر و مادر. قسمت‌های خصوصی بدنت آن قسمت‌هایی است که با لباس شنا پوشانده می‌شود."

فرمول "نه، برو"
وی ادامه داد: البته والدین باید برای حد و مرزها احترام قائل باشند و اگر فرزندشان دوست ندارد کسی را ببوسد، او را اجبار نکنند، همچنین او را به زور به آغوش نکشند؛ از آن‌جایی‌که اغلب اوقات فرد متجاوز از افراد نزدیک کودک است، باید به کودکان خود بگویید "اگر کسی با دست زدن به بدنت، تو را ناراحت می‌کند از فرمول نه، برو" استفاده کند و از فرد سوءاستفاده‌کننده دور شوند. می‌توان حتی به کودکان کوچکتر هم این فرمول را با نقش بازی کردن برای مقابله با سوءاستفاده آموزش داد.

تفاوت "خصوصی" و "راز" را به کودکان آموزش دهید
برهان‌زاده با بیان اینکه والدین باید تفاوت میان "خصوصی" و "راز" را برای فرزندان خود توضیح دهند، خاطرنشان کرد: متجاوزان نزدیک، از قربانی خود می‌خواهند که این مسئله را مانند یک راز نزد خود نگه دارد و همین امر باعث ادامه یافتن سوءاستفاده و آسیب بیشتر برای کودک می‌شود.
منبع : مهرخانه