چه کسی مسئول پخش اعترافات تلویزیونی چند چهره اینستاگرامی است؟ این پرسشی است که در روز‌های اخیر بار‌ها مطرح شده است و هنوز مشخص نیست اعترافات جنجالی و بحث برانگیز با دستور و درخواست چه فرد و یا نهادی از صداوسیمای ملی پخش شده است.
 
روز شنب هفته گذشته تلویزیون در قالب برنامه "بی‌راهه" به بررسی کیفیت حضور مائده هژبری، الناز قاسمی و شاداب، زنان فعال اینستاگرام در این شبکه اجتماعی پرداخت و در آن اعتراف‌هایی از این افراد پخش کرد.
 
در یکی از صحنه‌های اعتراف این برنامه، دختری که چهره‌اش مشخص نیست در حالی که گریه می‌کند می‌گوید که «من برای دل خودم می‌رقصم.»

این گزارش با واکنش تند فعالان سیاسی و مدنی و حتی بخش وسیعی از اصولگرایان از جمله روزنامه کیهان روبه رو شد.

در فضای مجازی نیز هشتگ "برقص تا برقصیم" به راه افتاد و در آن کاربران ویدئو‌هایی از رقص خود منتشر کردند. حتی سازمان عفو بین الملل نیز به پخش اعترافات تلویزیونی اعتراض کرد.
 
 
 
پس از جنجال پیش آمده و اعتراضات فراوان به صداوسیما محمد حسین رنجبران مدیرکل روابط عمومی صداوسیما در گفت و گویی از اقدام صداوسیما دفاع کرد.

رنجبران گفت: «مردم و به ویژه خانواده‌ها در تماس با واحد ۱۶۲ خواهان برنامه‌های آگاهی بخش در حوزه آسیب‌های فضای مجازی هستند و بر مبنای این درخواست‌ها و وظیفه ذاتی رسانه برنامه‌ها و مستند‌های فراوانی در این زمینه در آینده روی آنتن خواهد رفت.»

او افزود: "این برنامه محصول معاونت اجتماعی نیروی انتظامی بود. یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های مشترک ما و ناجا حرکت در مسیر پیشگیری است و همان طور که گفتم بسیاری از خانواده‌ها با ما تماس می‌گیرند و مطالبه جدی در زمینه برنامه‌های آگاهی بخش در حوزه فضای مجازی دارند. "

رنجبران تاکید کرد: "بر اساس صحبتی که امروز با مسئولان ناجا داشتم برای این افراد حکم قضایی صادر شده بوده و حتی مقام قضایی درخواست کرده بوده است تا موضوع این افراد حتما رسانه‌ای شود."

اما مدت کوتاهی پیش از سخنان رنجبران یک منبع اگاه اعلام کرد "پخش اعترافات دختر اینستاگرامی در تلویزیون ارتباطی با قوه قضائیه نداشته و درخواستی نیز جهت پخش از سوی مسئولان قضایی و قاضی وجود نداشته است."

اما روز پنج شنبه دومین تکذیب از سوی پلیس فتا منتشر شد. پیش از ان از نقش پلیس فتا در بازداشت این افراد سخن گفته می‌دش، اما ناگهان پلیس فتا با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد "به استحضار ملت شریف ایران می‌رساند، با توجه به پیگیری اصحاب محترم رسانه و با عنایت به اینکه اخیراً در رسانه‌های مختلف به ویژه شبکه‌های اجتماعی، اخباری در خصوص فعالیت‌های غیرقانونی خانم مائده هژبری مطرح گردیده است، در بررسی‌های همه جانبه و دقیق به عمل آمده محرز و مشخص گردید که نامبرده فاقد پرونده انتظامی و قضایی در پلیس فتا ناجا و پلیس فتا استان‌ها بوده و احضار و مصاحبه با نامبرده توسط پلیس فتا صورت نگرفته است."

با این تکذیبیه ماجرا پیچیده‌تر شد. اما پیچ و تاب آن زمانی افزایش یافت که روزنامه ایران اعلام کرد که محمد حسین رنجبران مدیرکل روابط عمومی سازمان صداوسیما صبح روز چهارشنبه به دادسرای فرهنگ و رسانه احضار شده است.

یک منبع آگاه در گفتگو با "ایران" ادعای رنجبران مبنی بر درخواست مقام قضایی برای پخش این اعتراف‌ها را کذب محض دانست و از او خواست برای اثبات ادعایش، یک نسخه از سند درخواست دستگاه قضایی از وی را به قوه قضائیه ارسال کرده و یک نسخه را نیز در اختیار رسانه‌ها قرار دهد.

او همچنین درخصوص شایعات درباره بازداشت مائده هژبری به «ایران» گفت: که: «خانم م. ﻫ. یک شب هم در بازداشت نبوده است.»

بر اساس گفته‌های او، مائده هژبری صبح روز شنبه ۲۹ اردیبهشت ماه یعنی حدود سه هفته پیش از سوی پلیس فتا دستگیر می‌شود؛ اما بعدازظهر همان روز پلیس با این استدلال که «وی هنوز به ۱۸ سال نرسیده است»، او را به دادسرای اطفال می‌فرستد و فرد یاد شده همان روز با قرار کفالت آزاد می‌شود.
 
این در حالی است که پلیسی فتا اعلام کرده بود که هژبری هیچ پرونده‌ای در این پلیس ندارد!
 
با این حال مرکز اطلاع رسانی پلیس فتا روز گذشته دوبار اظهار نظر دیگری مطرح کرد. این مرکز اعلام کرد "اقدامات مائده هژبری در فضای مجازی خلاف قانون و شرع و مستوجب برخورد قانونی بوده است و طبیعتا اگر این پرونده در اختیار پلیس فتا هم قرار می‌گرفت حتماً پیگیری می‌شد."
 
به این ترتیب پس از گذشت یک هفته هیچ نهاد یا فردی تاکنون مسئولیت پخش اعترافات مائده هژبری را بر عهده نگرفته است و همچنان توپ در زمین صداوسیما است.

 


مائده هژبری تکذیب کرد
اما در اصل ماجرا هم از روز گذشته تحولاتی ایجاد شده است که در نوع خود جالب توجه است. خبر اولیه این بود که مائده هژبری به استانبول رفته است. حضور او در استانبول خیلی عجیب تلقی نمی‌شد، اما تصاویری منتشر شد که هژبری را در کنار امیر تتلو خواننده زیرزمینی موسیقی رپ نشان می‌داد.

همچنین امیر تتلو با انتشار پستی و عکسی در اینستاگرام، نوشت: "شاید روز کنسرت هم بهتون افتخار داد و براتون یکم از هنرش و اجرا کرد روی استیج."
فاز تازه در پرونده مائده هژبری
توئیت هژبری برای تصویری که امیر تتلو منتشر کرده است
پس از انتشار این پست اینستاگرامی توسط تتلو این گمانه در فضای مجازی مطرح شد که تتلو با مائده هژبری کنسرت مشترک در استانبول برگزار خواهد کرد. امیر تتلو که حدود ۴ میلیون دنبال کننده در اینستاگرام دارد.

اما پس از آن هژبری در تویتر ادعای تتلو را رد کرد. او از تتلو با توصیف "خواننده مجهول الحال" یاد کرد و نوشت که عکس منتشر شده از سوی تتلو قدیمی بوده و با پیگیری خانواده اش از صفحه این خواننده زیر زمینی حذف شده است.

هژبری تاکید کرد که تتلو "با سوء استفاده از شرایط فعلی قصد دارد تبلیغ کنسرتش را کند."
 
مائده هژبری روز گذشته اظهار نظری دیگری داشت. این چهره مشهوری اینستاگرام اعلام کرد، صفحه شخصی اش در اینستاگرام مسد,د شده است و هر نوع خبر، عکس و فیلم منتشر شده در صفحات دیگر را تائید نمی‌کند.

امیر تتلو خواننده موسیقی زیر زمینی در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته در چرخشی عجیب به حمایت از ابراهیم رئیسی نامزد اصولگرایان پرداخت که جنجالی بزرگ ایجاد کرد. دیدار تتلو و رئیسی دو روز پیش از انتخابات از شگفتی‌های انتخابات سال ۹۶ به حساب می‌آید. هنوز چگونگی پیوستن تتلو به کمپین رییسی و از ظرف دیگر پذیرش تتلو از سوی رئیسی یک معما به حساب می‌اید.

پس از انتشار خبر پیوستن هژبری به تتلو این گمانه مطرح شد که ممکن است از تتلو تازه‌ای در میان سلبریتی‌های ایرانی رونمایی شود، گمانه‌ای که با تکذیب هژبری تا حدودی قوتش را از دست داده است.
 
با این حال پس از ادعای تتلو و تکذیب هژبری این بحث مطرح شده است که آیا تتلو تغییر موضوع داده است و مواضعش نسبت به سال گذشته دچار تحول شده است ویا اینکه سناریو جدیدی در کار است؟ برای رسیدن به این سوال باید منتظر ماند و دید در ادامه چه اتفاقی رخ می دهد.
 

پلیس فتا با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد احضار و مصاحبه با مائده هژبری از سوی این مرجع انتظامی صورت نگرفته است.

روابط عمومی پلیس فتا اعلام کرد: به استحضار ملت شریف ایران می‌رساند، با توجه به پیگیری اصحاب محترم رسانه و با عنایت به اینکه اخیراً در رسانه‌های مختلف به ویژه شبکه‌های اجتماعی، اخباری در خصوص فعالیت‌های غیرقانونی خانم مائده هژبری مطرح گردیده است، در بررسی‌های همه جانبه و دقیق به عمل آمده محرز و مشخص گردید که نامبرده فاقد پرونده انتظامی و قضایی در پلیس فتا ناجا و پلیس فتا استان‌ها بوده و احضار و مصاحبه با نامبرده توسط پلیس فتا صورت نگرفته است.

پیش از این نیز قوه قضائیه اعلام کرده بود که مستند "بی راهه" بدون مجوز این نهاد پخش شده است.

یک منبع آگاه در این باره تاکید کرد: "پخش اعترافات دختر اینستاگرامی در تلویزیون ارتباطی با قوه قضائیه نداشته و درخواستی نیز جهت پخش از سوی مسئولان قضایی و قاضی وجود نداشته است."

این در حالی است که پیش از آن محمدحسین رنجبران مدیرکل روابط عمومی رسانه ملی با تاکید براینکه صدا وسیما باید در حوزه آسیب شناسی معضلات فرهنگی فعال عمل کند و این خواسته بسیاری از مخاطبان است، گفت: «مردم و به ویژه خانواده ها در تماس با واحد 162 خواهان برنامه های آگاهی بخش در حوزه آسیب های فضای مجازی هستند و بر مبنای این درخواست ها و وظیفه ذاتی رسانه برنامه ها و مستندهای فراوانی در آینده روی آنتن خواهد رفت.»

مدیرکل روابط عمومی رسانه ملی به برخی شایعات درباره نبود حکم قضایی برای این کار اشاره کرد و گفت: «براساس صحبتی که امروز با مسئولان ناجا داشتم برای این افراد حکم قضایی صادر شده بوده و حتی مقام قضایی درخواست کرده بود تا موضوع این افراد حتما رسانه ای شود.»

به این ترتیب با اطلاعیه امروز پلیس فتا ماجرا انتشار اعترافات مائده هژبری پیچیده تر شده است. هیچ نهادی مسئولیت برنامه "بیراهه" را بر عهده نمی گیرد. حالا باید دید صداوسیما در این باره توضیحی دارد یا نه.

ماجرا از پخش یک مستند در تلویزیون شروع شد. مستندی که حواشی زیادی با خود به همراه آورد. از انتقادات داخلی تا حتی واکنش‌های بین‌المللی. بیراهه مستندی بود که می‌خواست به یک معضل اجتماعی بپردازد اما گویا خودش به یک معضل تبدیل شد.

این هفته برای بسیاری از ایرانیان نه با قیمت سکه و ارز و کمبود آب و برق و جام جهانی فوتبال بلکه با جنجال مستندی آغاز شد که تبعات آن همچنان ادامه دارد. مستند بیراهه که جمعه شب از شبکه اول سیما پخش شد به ماجرای دختران رقصنده در اینستاگرام اختصاص داشت. دختری که هفته پیش فکرش را هم نمی‌کرد به این سرعت به یکی از معروف‌ترین دختران جهان تبدیل شود دختر ۱۷ ساله‌ای بود که در این مستند با گریه‌های خود از پخش فیلم‌های رقصش در اینستاگرام ابراز پشیمانی می‌کرد.

پس از پخش فیلم اعترافات دختران نوجوان و گریه‌های از سر استیصال آن‌ها، واکنش‌ها به سرعت آغاز شد. از مردم در شبکه‌های اجتماعی گرفته تا سیاسیون، از حقوقدانان و اهالی قضا تا مسئولان صدا و سیما. نام مائده و موضوع این مستند به سرعت به ترند جهانی شبکه اجتماعی توئیتر بدل شد و برخی از مردم از سر خشم و در حمایت از رقصنده‌ها، کار آن‌ها را تکرار و فیلمش را پخش کردند. به جز عده معدودی از مردم و البته مدیران صدا و سیما، سایرین نسبت به پخش این مستند واکنش منفی نشان دادند. البته نه در تایید رقص بلکه در نحوه برخورد با چند جوان و به بازی گرفتن آبروی آن‌ها.

خیلی‌ها این سوال را مطرح کردند که با وجود مشکلات کلان و عمده‌ای که کشور با آن دست و پنجه نرم می‌کند ایجاد حاشیه از سوی صدا و سیما با پخش چنین مستندی چه سودی دارد؟ بعضی‌ها به جای پخش اعترافات دختری ۱۸ ساله که آسیبی به کسی وارد نکرده خواستار دستگیری و پخش اعترافات مفاسد بزرگ اقتصادی شدند.

این حواشی به خارج از مرزهای ایران هم کشیده شد و بسیاری از رسانه‌های خارجی با آب و تاب به آن پرداخته و حتی برخی فعالین مخالف جمهوری اسلامی از ترامپ خواستند که صدا و سیمای ایران را تحریم کند. سوال عده‌ای هم این بود که در دورانی که قوه قضاییه با انواع فشارها روبروست و بسیاری از دشمنان به دنبال ضربه زدن به دستگاه قضایی و در پی آن نظام جمهوری اسلامی هستند، نسبت دادن این اتفاق به قوه قضاییه جفا به این دستگاه و باعث فشار بیشتر روی آن است. از طرفی بعضی‌ها عنوان کردند که امثال بنیامین نتانیاهو که با اخبار جعلی و دروغ‌سازی در تلاش برای تحت فشار قرار دادن جمهوری اسلامی هستند با چنین اتفاقاتی بهانه مناسب را به دست می‌آورند و احتمالا باید به زودی شاهد کلیپ رقص نتانیاهو در حمایت از رقصنده‌های ایرانی باشیم.

سه‌شنبه بود که مدیرکل روابط عمومی صداوسیما مثل همیشه پخش چنین مستندهایی را خواسته مردم عنوان کرد و با تاکید براین‌که این سازمان باید در حوزه آسیب‌شناسی معضلات فرهنگی فعال عمل کند و این خواسته بسیاری از مخاطبان است، گفت: مردم و به ویژه خانواده‌ها در تماس با واحد ۱۶۲ خواهان برنامه‌های آگاهی‌بخش در حوزه آسیب‌های فضای مجازی هستند و بر مبنای این درخواست‌ها و وظیفه ذاتی رسانه، برنامه‌ها و مستندهای فراوانی در این زمینه در آینده روی آنتن خواهد رفت.

محمد حسین رنجبران در واکنش به برخی فضاسازی‌ها درباره مستند بیراهه که حواشی زیادی نیز در فضای مجازی به دنبال داشت، تاکید کرد: وظیفه ذاتی رسانه ملی و خواست مردم به ویژه خانواده‌هاست که اطلاعات بیشتری درخصوص آسیب‌های فضای مجازی داشته باشند و نباید وقتی مسئولان مربوط در حوزه فضای مجازی به وظایف‌شان در ساماندهی فضای مجازی عمل نمی‌کنند ما دست روی دست بگذاریم و برنامه‌های آگاهی بخش به خانواده‌ها ارائه نکنیم.

وی ریشه اصلی این معضل را بی‌قاعده و قانون بودن فضای مجازی کشور دانست و تصریح کرد: بارها بر این مسئله تاکید شده است که نباید فضای مجازی افسارگسیخته باشد. این فضا مثل همه‌جای دنیا باید قواعد و قانون مشخصی داشته باشد و منتشر کنندگان محتواهای نامناسب در این فضا بدانند که چه هزینه‌هایی در انتظارشان است. اما گویی اراده‌ای در این زمینه بین مسئولان مربوط وجود ندارد و این جای تاسف است.

رنجبران با تاکید براین که این مستند تولید معاونت اجتماعی نیروی انتظامی بوده است، گفت: یکی از مهمترین مسئولیت‌های مشترک ما و ناجا حرکت در مسیر پیشگیری است و همان طور که گفتم بسیاری از خانواده‌ها با ما تماس می‌گیرند و مطالبه جدی در زمینه برنامه‌های آگاهی بخش در حوزه فضای مجازی دارند.برخی خانواده‌ها با ما تماس می گیرند و به صراحت می‌گویند ما خانواده ای مذهبی نیستیم اما به خانواده و حفظ حیا و حرمت خانواده اعتقاد داریم و همکاران ما را قسم می‌دهند که برنامه‌هایی بسازید تا جلوی این عرصه افسارگسیخته فضای مجازی را بگیرد و به خانواده ها آگاهی دهد.

مدیرکل روابط عمومی رسانه ملی به برخی شایعات در خصوص عدم صدور حکم قضایی برای این افراد اشاره کرد و گفت: بر اساس صحبتی که با مسئولان ناجا داشتم برای این افراد حکم قضایی صادر شده و حتی مقام قضایی درخواست کرده است تا موضوع این افراد حتما رسانه‌ای شود.

رنجبران با بیان اینکه از حملات غرض‌ورزانه برخی در داخل و خارج کشور اصلا متعجب نشدم، تصریح کرد: تقریبا برای مردم عادی هم مشخص شده است که این موج رسانه‌ای علیه رسانه ملی عادی نیست و با نقد و انتقاد سازنده فاصله بسیار دارد. ای کاش برخی دوستان دلسوز هم به اندازه همین مردم عادی تحلیل داشتند یا اینکه منافع شخصی و گروهی خود را اینقدر پررنگ و حیاتی نمی‌دیدند.

مدیرکل روابط عمومی رسانه ملی با بیان اینکه متاسفانه در این فضای آلوده رسانه‌ای صدای نقدهای دلسوزانه و کارشناسی شنیده نمی‌شود، گفت: در میان تخریب‌های فراوانی که این روزها دیدم برخی به روش ساخت برنامه انتقاد رسانه‌ای داشتند و معتقد بودند که می‌شد از راه‌های دیگری برای انتقال درست پیام استفاده کرد که باید گفت این بحثی کارشناسی است و ممکن است خود من هم در جایگاه یک برنامه‌ساز حرف‌هایی در این حوزه داشته باشم.

رنجبران برخی نقدها در خصوص اولویت داشتن پرداختن به مفاسد اقتصادی به جای پرداختن به این‌گونه مفاسد فرهنگی را قابل تامل دانست و گفت: به نظرم هر موضوعی جایگاه و اهمیت خود را دارد و نباید به علت ضعف در پرداختن به مفاسد اقتصادی، حوزه  مفاسد در عرصه‌های دیگر را که مثل خوره به جان بنیان خانواده‌ها افتاده است فراموش کرد. رسانه ملی در این سال‌ها در زمینه مبارزه با مفاسداقتصادی همواره در خط مقدم بوده و حتی باعث باز شدن پرونده‌هایی شده است که شاید خیلی‌ها فکرش را هم نمی‌کردند؛ با این وجود مسئولان سازمان معتقدند هنوز جای کار بیشتر و جدی‌تری در این زمینه وجود دارد به شرط آنکه مسئولان بزرگوار قضایی برای هر کدام از پرونده‌های مفاسد اقتصادی یک پیوست رسانه ای مشخص داشته باشند.

احتمالا صدا و سیما انتظار داشت با این توضیحات، انتقادات و حواشی موضوع کمتر شود اما خود این اظهارات باعث ایجاد حواشی بیشتری شد. نکته جالب این بود که مدیرکل روابط عمومی صدا و سیما اعلام کرد که این مستند با هماهنگی دستگاه قضایی تهیه شده است اما خبرنگار ایسنا این موضوع را از چند حوزه قضایی پیگیری‌ کرد و به این پاسخ رسید که "پخش این مستند با هماهنگی دستگاه قضایی نبوده است و دستگاه قضایی اوایل هفته آینده در این زمینه اطلاع‌رسانی لازم را خواهد کرد".

یک منبع مطلع هم هرگونه ارتباط پخش اعترافات دختر اینستاگرامی با قوه قضاییه را رد کرد. این منبع مطلع در قوه قضائیه به عصر خبر گفت: پخش اعترافات دختر اینستاگرامی در تلویزیون ارتباطی با قوه قضاییه نداشته و درخواستی نیز جهت پخش از سوی مسئولان قضایی و قاضی وجود نداشته است.

بسیاری از مسئولین و سیاسیون هم در واکنش به انتقادات مردم مطالبی را از نظر حقوقی و اخلاقی مطرح کردند.

سه‌شنبه شب سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در صفحه توئیتر خود نوشت: پخش اعترافات در تلویزیون نیازمند مقررات تقنینی است. سلیقه یک قاضی و یا مجری پخش نباید معیار باشد. اتفاقات مکرر، نیاز به قانون را جدی‌تر می‌کند.

آذری‌جهرمی وزیر ارتباطات هم در واکنشی جالب عنوان کرد: پیش کشیدن موضوع دختر خانمی که در اینستاگرام فعال بود و فیلتر این شبکه اجتماعی، حاصل تصمیم اتاق فکرهایی بود که منافعشان از موضوع شفاف‌سازی ارزی به خطر افتاده است. البته نه اینکه بگویم صدا و سیما و مسئول محترمی که در این موارد مصاحبه کرده است، اتاق فکر هستند. وقتی فضای کشور روی مطالبه شفاف‌گرایی قرار گرفته تا تکلیف ارزهایی که گرفته شده مشخص شود، یک باره خانمی تبدیل به سوژه خبری بزرگی می‌شود که کل دنیا شروع به صحبت کردن درباره او می‌کنند که به نظر من طبیعی نیست.

حسام‌الدین آشنا مشاور فرهنگی رئیس‌جمهور و عضو شورای نظارت بر صدا و سیما هم در اینستاگرام خود نوشت: امکان رسیدگی به شکایت افراد نسبت به پخش تصاویر آنها در تلویزیون از سوی شورای نظارت بر صدا و سیماوجود دارد.

سیدهاشم بطحایی گلپایگانی عضو مجلس خبرگان رهبری در این زمینه توضیح داد: برای ترویج فرهنگ دینی ستارالعیوب بودن خداوند را نیز در نظر بگیریم. کار صداوسیما در پخش مستندی با عنوان «بیراهه» در مورد دختری نوجوان که در اینستاگرام تصاویری را از برخی حرکات خودش به نمایش گذاشته بود از نظر اخلاقی کار درستی نبود. ما در کشور مسائل و بحث‌های مهم‌تری داریم که رسانه ملی می‌تواند به آنها بپردازد.

یک عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی هم پخش این مستند را موجب بی‌اعتمادی مردم عنوان کرد و گفت: این اقدام در شرایطی که کشور دچار التهاب است، نشان می‌دهد در تشخیص اولویت‌ها دچار مشکل هستیم.

محمدعلی وکیلی همچنین اظهار کرد: من در عجبم از اینکه همواره در زمان بحران اعتماد مردم به جای اینکه آبی بر آتش بپاشیم، بنزین بر آتش بی‌اعتمادی می‌ریزیم و کار اخیر صداوسیما در پخش اعترافات تلویزیونی یک دختر جوان مصداق بنزین ریختن بر آتشی است که در جامعه شعله‌ور شده است.

وی افزود: کار این دخترکان نوجوان قابل دفاع نیست ولی کاری که صداوسیما انجام داد نشر منکر در سطوح جهانی بود و هیچ توجیه و دلیلی برای اینکه صداوسیما چنین قبحی را مرتکب شود، وجود ندارد.

این عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به انعکاس گسترده این خبر در رسانه‌های خارجی، اظهار کرد: متاسفانه ما یک منکر محدود را به یک مساله جهانی تبدیل کردیم و نشان دادیم در مسائل اجتماعی گرفتار بحران‌های عمیقی هستیم. این در حالی است که می‌شد این اتفاق را در یک فضای محدود مدیریت کرد و لازم نبود اینطور بی‌پرده به دنیا بگوییم؛ همان‌طوری که گرفتار معیشت مردم هستیم، گرفتار عدم باور مردم به برخی اعتقادات هم شده‌ایم.

از سوی دیگر در همان روز دفاع مدیرکل روابط عمومی صداوسیما از پخش این مستند، انجمن حمایت از حقوق کودکان در بیانیه‌ای با اشاره به پخش سخنان اعتراف‌گونه این دختر ۱۷ ساله از صدا و سیما، آن را نماد مشخص و بارز خشونت علیه کودکان توصیف کرد. امروز هم وکیل این انجمن از پیگیری حقوقی موضوع و شکایت از صدا و سیما خبر داد.

سارا باقری وکیل انجمن حمایت از حقوق کودکان با تاکید بر حفظ آبرو و حیثیت افراد به عنوان حفظ حریم خصوصی آنان، گفت: انجمن حمایت از حقوق کودکان به دنبال نمایش اعترافات دختری ۱۷ ساله از صدا و سیما اعتراض کتبی خود را به شورای نظارت بر صدا و سیما تقدیم کرده و در صدد است از طریق دادسرای رسانه‌ پیگیری‌های قضایی را انجام دهد.

همچنین هادی شریعتی، نایب‌رئیس انجمن حمایت از حقوق کودکان با بیان اینکه اصولا رویکردهای تهدیدی صدا و سیما فضای جامعه را مضطرب و نگران می‌کند، افزود: البته پیشتر نیز صدا و سیما در یکی از برنامه‌های مناسبتی در ارتباط با نحوه برخورد با کودکان ناشایست عمل کرده بود. در واقع این سازمان در آخرین اقدام خود با پخش چنین مصاحبه‌ای اصول فقهی و حقوقی را که در قانون اساسی و به ویژه در اصل ۳۷ و ۳۹ به صراحت ذکر شده، نادیده گرفته است.

بسیاری از کارشناسان و حقوقدانان هم این کار صدا و سیما را خلاف قانون دانسته و از مجاری مختلف سعی در اثبات آن داشتند.

نعمت احمدی وکیل دادگستری در این زمینه گفت: طبق ماده ۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری این روش اعتراف‌گیری ممنوع بوده و خلاف قانون است. بند الف و ب ماده ۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری که اخیراً این قانون دائمی شد و به نحوه دائمی شدن آن نیز ایراد وارد است؛ صراحتاً اعلام می‌دارد که انتشار تصویر یا گزارش از یک موضوع که در دادسرا و مراحل دادرسی مطرح است ممنوع و این کار خلاف قانون است.

وی افزود: در فیلمی که صدا و سیما از تلویزیون پخش کرد جایگاه و سمت فردی که روبروی این خانم نشسته بود و از این خانم سوال می‌کرد مشخص نیست که این فرد جزء مامورین ناجا یا ضابطین دادگستری است که اگر جزء ضابطین دادگستری باشد برابر ماده ۹۶ نمی‌تواند از اعتراف گرفتن تصویر بگیرد و این موضوع را رسانه‌ای کند.

همچنین حسین احمدی‌نیاز وکیل دادگستری درباره این مستند عنوان کرد: مستند حاشیه‌ساز در صدا و سیما و نحوه اعتراف‌گیری و پخش آن به دلیل این‌که پرونده هنوز منتج به صدور حکم نشده و در مرحله تحقیقات است، خلاف قانون است. نص صریح اصل ۳۸ قانون اساسی در باب ممنوعیت کامل شکنجه است. وقتی اعتراف به زور باشد، از مصادیق شکنجه در تفسیر عام قرار می‌گیرد، یعنی هر نوع اخذ اظهاراتی که خلاف میل و اراده فرد باشد و فرد را در منگنه و زور قرار بدهد یک نوع شکنجه محسوب شده و حتی امر روحی و روانی نیز محسوب می‌شود.

هوشنگ پوربابایی وکیل دادگستری هم درباره این موضوع اظهار کرد: این بدعت، بدعت خطرناکی است و اگر مقام قضایی دستور انتشار چنین تصویری را داده باید مجوز قانونی آن بررسی شود. دستگاه قضایی باید موضع‌گیری کند که به چه مجوزی کسی که صلاحیت بازجویی و رسیدگی ندارد دست به چنین کاری زده و این امر دخالت در امور قضایی بوده و این مسأله با اصل تفکیک قوا هم مخالف است.

از سوی دیگر نمایندگان مجلس شورای اسلامی با انتقاد از پخش این مستند از پیگیری این موضوع خبر دادند.

غلامرضا کاتب عضو ناظر مجلس در شورای نظارت بر صدا و سیما بازخوردهای پخش مستند بیراهه را منفی دانست و از بررسی اقدام صدا و سیما در پخش مستند بیراهه و نشان دادن اعترافات، در جلسه دوشنبه هفته آینده این شورا خبر داد و گفت: اقدام صدا و سیما در پخش مستند بیراهه و نمایش اعترافات، اقدامی غیرقانونی و غیراخلاقی بود که موجب به وجود آمدن فضای بسیار منفی در جامعه شد و شکایت‌های متعددی توسط انجمن حمایت از کودکان و گروه‌های اجتماعی گوناگون از صدا و سیما به شورا رسیده که در جلسه هفته آینده به این شکایات و آثار بسیار منفی به وجود آورده در داخل و خارج از کشور رسیدگی می‌کنیم.

وی ادامه داد: این اقدام برنامه‌سازان بیراهه در صدا و سیما به ابزار و بهانه ای در دست معاندان و دشمنان نظام به ویژه رادیوها و تلویزیون‌های خارجی به خصوص بی‌بی‌سی و شبکه‌های آمریکایی و صهیونیستی برای زیر سوال بردن اهداف و آرمان های انقلاب اسلامی تبدیل شده است.

کاتب این اقدام را غیرحرفه‌ای و غیراخلاقی دانست و افزود: در نشست شورای نظارت بر صدا و سیما حتما به قصور نیروی انتظامی به دلیل در اختیار گذاشتن جزییات اعترافات (م. ه) رسیدگی خواهد شد. بازجویی‌های ناجا اگر محرمانه باشد نباید در اختیار صدا و سیما قرار می گرفت علاوه بر آن به اشتباه پلیس فتا نیز رسیدگی خواهد شد.

این عضو ناظر مجلس در شورای نظارت بر صدا و سیما از برخورد با مسببان و مقصران برنامه‌ساز در صدا و سیما خبر داد و عنوان کرد: در نشست هفته آینده با دعوت از مدیران صدا و سیما به ویژه مدیر شبکه یک و سایر شبکه‌هایی که احتمالا این مستند توسط آنها پخش شده است از آنان درباره این اقدام غیراخلاقی و غیرحرفه‌ای توضیح خواهیم خواست و به نسبت قصور انجام شده با متخلفان برخورد می‌کنیم.

کاتب با رد ادعای مجری برنامه بیراهه مبنی بر درخواست قوه قضاییه برای پخش اعترافات (م. ه) تصریح کرد: بعید می‌دانم که چنین درخواستی توسط قوه قضاییه از صدا و سیما شده باشد اما در عین حال در نشست شورای نظارت موضوع را با حجت‌الاسلام اژه‌ای و محمدجواد لاریجانی در میان می‌گذارم.

وی اضافه کرد: طبق قانون تا زمانی که حکم تخلف فرد یا افراد صادر نشود عقلا، شرعا و قانونی حق انتشار وجود ندارد. این مسئله حتی درباره فساد اقتصادی و اخلاقی نیز ساری و جاری است چه رسد به موضوع پرونده خانم (م. ه). پرداختن به مسئله‌ای در فضای مجازی با تعدادی معدود کاربر و انتشار آن در شبکه یک صدا و سیما با میلیون‌ها بیننده، اصلا درست نبود و انتشار یک ناهنجاری شد.

کاتب پخش مستند بیراهه و اعترافات پخش شده را فرهنگ‌سازی تخلف دانست و تاکید کرد: موظف به حفظ حرمت افراد هستیم و هیچ بنایی برای بردن آبروی شهروندان نیست گذشته از آن پخش چنین مستندهایی باید دارای انعکاس مثبت باشد نه اینکه عالم و آدم نسبت به مضرات و آثار منفی آن انتقاد داشته باشند. این اقدام صدا و سیما فرهنگ‌سازی تخلف نام داشت.

همچنین سیداحسان قاضی‌زاده عضو هیات نظارت بر صداوسیما با بیان اینکه قطعا این هیات موضوع پخش مستند بیراهه و اعترافات چند دختر جوان را بررسی خواهد کرد، گفت: لازم است صدا و سیما اگر بنایی برای پخش کارهای سفارشی از سوی هر ارگان و نهادی دارد، استقلال رسانه‌ای خود را حفظ کرده و دقت نظر بیشتری را داشته باشد.

وی ادامه داد: معتقدم همان‌طور که صداوسیما باید استقلال رسانه‌ای را در برابر آثار سفارشی حفظ کند باید دقت نظر بیشتری را هم داشته باشد یعنی حتی در برابر آثار سفارشی ضریب دقتش را بالا ببرد. ممکن است هر اداره دولتی، هر ارگان و هر نهادی از مجلس، دولت و قوه قضاییه درخواست پخش برنامه‌هایی را داشته باشد که لازم است صدا و سیما در این موارد دقت نظر کافی را به کار گیرد.

قاضی‌زاده افزود: بررسی‌های بنده نشان می‌دهد که در این مستند به دلیل اطمینان به محتوای ارگان تولیدکننده برنامه ضریب دقت به اندازه کافی وجود نداشت حال اینکه باید این ضریب دقت درباره هر برنامه‌ای از سوی صدا و سیما وجود داشته باشد. اینکه صرفا چند، یک یا دو نفر در این موارد آن برنامه را مورد بررسی قرار دهند پذیرفتنی نیست آن هم با این توجیه که ارگانی مثل ناجا چنین برنامه‌ای را تولید کرده است و تنها صدا و سیما پخش‌کننده آن است.

این عضو ناظر مجلس در هیات نظارت بر صداوسیما با تاکید بر اینکه این موضوع در هیات مورد بررسی قرار می‌گیرد، بیان کرد: با این وجود چنانچه هر شخص حقیقی و حقوقی نسبت به برنامه‌های صدا و سیما شکایت داشته باشد می‌تواند آن را به شورای نظارت بر صداوسیما برای بررسی منعکس کند.

پروانه سلحشوری رئیس فراکسیون زنان مجلس شورای اسلامی هم با اشاره به پخش مستند بیراهه از صدا و سیما، گفت: به نظر نمی‌رسد دست‌اندرکاران این امر دلسوز نظام باشند چرا که در شرایط حساس فعلی کشور ما نیازمند اتخاذ سیاست‌های سنجیده و عاقلانه هستیم. متاسفانه این نحو اعتراف‌گیری که در مستند بیراهه شاهد بودیم و صدا و سیما نقش نمایشگر آن را داشت بسیار جای تعجب دارد و در واقع می‌توان گفت دست‌اندرکاران این امر دلسوز نظام نیستند چرا که اگر باشند درک می‌کنند که در شرایط فعلی مردم از مشکلات مختلف در رنج هستند و آن را ابراز می‌کنند مثلا برای نبود آب سالم در برازجان و خوزستان اعتراض می‌کنند ولی صدا و سیما چنین چیزهایی را به نمایش می‌گذارد.

این نماینده مردم تهران در مجلس ادامه داد: اگر این مستند از صدا و سیما پخش نمی‌شد آیا کسی این دختران جوان را می‌شناخت؟ ضمن اینکه ما بهانه به دست معاندین می‌دهیم که این مسائل را پُتکی بر سر جمهوری اسلامی کنند که با شهروندان خود چطور برخورد می‌کنند. در جایی که نیاز به برخورد جدی با اخلالگران اقتصادی و مفسدان اقتصادی است تا مردم قدری التیام پیدا کنند شاهد اعتراف‌گیری از دختر بچه نوجوانی هستیم که حتی اعتراض برخی علما را در پی داشته است.

این اتفاق حتی واکنش محمدرضا عارف را هم به دنبال داشت. رئیس فراکسیون امید در نشست خبری صبح چهارشنبه خود با بیان اینکه گفت‌وگو نکردن یکی از چالش‌های کشور و انقلاب است، گفت: رسانه از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است، سوال این است که آیا اعلام یک خبر و یک بازجویی و محاکمه در رسانه ملی کمکی به حل مسائل فرهنگی و ارتقای آن می‌کند و یا تنها باعث ایجاد مساله می‌شود.

عارف ادامه داد: گاهی رسانه ملی در جایگاهی که باید پیام‌رسان به همه آحاد ملت و در برگیرنده مشکلات باشد، نیست. در بهترین ساعات و برنامه‌ها که باید مسائل جدی را پوشش دهد به مسائل ریز و غیرضروری می‌پردازد و انگار تنها به دنبال رفع تکلیف است و بعضا نگاه جانبدارانه‌ای در رسانه ملی دیده می‌شود. به نظر می‌رسد در رسانه ملی سلیقه و نه راهبرد ملی حاکم است.

حال باید دید موضوعی که می‌توانست با تدبیر مدیریت شود آیا با شکایت از صدا و سیما وارد مرحله دیگری خواهد شد یا اتفاقات دیگری در پیش است. البته نحوه مدیریت در صدا و سیما مدت‌هاست که مورد انتقاد بسیاری از مردم و فعالان سیاسی و اجتماعی قرار گرفته و مدیران این سازمان به جای تغییرات اساسی چه از نظر سیاست‌گذاری و چه از نظر نیروی انسانی، تنها از این شبکه به آن شبکه منتقل می‌شوند. باید از مدیران رسانه ملی پرسید آیا واقعا این سازمان طبق وظیفه ذاتی خود با پخش این مستند توانسته رسالت خود را انجام دهد یا این کار واکنش معکوسی در پی داشته که یک هفته است چه در داخل و چه در سطح جهانی صدا و سیمای ایران را به سوژه اصلی تبدیل کرده است.

با واکنش‌ها، انتقادات و حواشی به وجود آمده به نظر می‌رسد باز هم صدا و سیما شاهکار خلق کرده است. البته این بار نه یک شاهکار هنری یا یک فیلم و سریال جذاب خوش‌ساخت، بلکه مستندی که از نامش مشخص بود به کجا خواهد رفت؛ بیراهه!

حسام الدین آشنا، عضو شورای نظارت بر صداوسیما، در واکنش به پخش اعترافات «مائده» دختر جوانی که به اتهام پخش فیلم‌هایی از رقص خود در صفحه‌ی اینستاگرامش بازداشت شده بود، گفت: شورای نظارت بر صدا و سیما این امکان را فراهم می‌کند تا به هر شکایتی از طرف افراد در مورد عدم رضایت‌شان نسبت به پخش تصاویر آنان در تلویزیون رسیدگی کند.

حسام الدین آشنادکتر آشنا به انصاف نیوز، درباره‌ی پخش فیلم اعترافات مائده که در برنامه‌ای با نام بی‌راهه از شبکه‌ی یک سیما پخش شد، گفت: در موارد پخش تصاویر مربوط به افراد در حالات غیر عادی، از جمله در بیمارستان، کلانتری یا بازداشتگاه، نیاز به هماهنگی میان قوه‌ی قضاییه، سازمان صداوسیما و رضایت فردی است که از او تصویربرداری می‌شود.

وی تاکید کرد: شورای نظارت بر صداوسیما این امکان را فراهم می‌کند تا به هر شکایتی از طرف افراد در مورد عدم رضایت‌شان نسبت به پخش تصاویر آنان در تلویزیون رسیدگی کند.

حسام الدین آشنا، عضو شورای نظارت بر صداوسیما، در واکنش به پخش اعترافات «مائده» دختر جوانی که به اتهام پخش فیلم‌هایی از رقص خود در صفحه‌ی اینستاگرامش بازداشت شده بود، گفت: شورای نظارت بر صدا و سیما این امکان را فراهم می‌کند تا به هر شکایتی از طرف افراد در مورد عدم رضایت‌شان نسبت به پخش تصاویر آنان در تلویزیون رسیدگی کند.

حسام الدین آشنادکتر آشنا به انصاف نیوز، درباره‌ی پخش فیلم اعترافات مائده که در برنامه‌ای با نام بی‌راهه از شبکه‌ی یک سیما پخش شد، گفت: در موارد پخش تصاویر مربوط به افراد در حالات غیر عادی، از جمله در بیمارستان، کلانتری یا بازداشتگاه، نیاز به هماهنگی میان قوه‌ی قضاییه، سازمان صداوسیما و رضایت فردی است که از او تصویربرداری می‌شود.

وی تاکید کرد: شورای نظارت بر صداوسیما این امکان را فراهم می‌کند تا به هر شکایتی از طرف افراد در مورد عدم رضایت‌شان نسبت به پخش تصاویر آنان در تلویزیون رسیدگی کند.