پیتر دبروج، میان فیلم «گذشته» که در پاریس اتفاق می‌افتد و درام اسپانیایی خوش منظره جدید «همه میدانند» به نظر می‌رسد کارنامه اصغر فرهادی، کارگردان موردعلاقه اسکار بدگمانانه به وودی آلن شباهت پیدا کرده است. چون او هم شروع کرده به ساختن فیلم‌هایی زیر نور آفتاب که آدم‌های زیبا در آن‌ها بازی می‌کنند و از این کشور اروپایی به آن کشور اروپایی می‌رود.
 
جهان شمول بودن البته خیلی هم خوب است، اما ماجرا اینجاست که امیدواریم فیلمساز به شدت با استعدادی که پشت فیلم‌هایی مانند «جدایی» و «فروشنده» بود و از این آزادی بهره می‌برد که درباره موضوعات خاصی در کشور مادری اش فیلم بسازد، حالا که فرصت کار در خارج از کشور را پیدا کرده آثار برانگیزاننده‌تر و برجسته تری بسازد.
 
فیلم فرهادی که برای افتتاحیه جشنواره کن ۲۰۱۸ انتخاب شد با وجود اینکه ضعیف‌ترین اثر اوست هنوز هم از طیف وسیعی از ملودرام‌های تجاری که در اسپانیا، فرانسه با آمریکا ساخته میشوند فیلم بهتری است. درست مثل بهترین فیلم‌های فرهادی «همه میدانند» هم یک فیلمنامه ساده را برداشته و یک بار دیگر خاویر باردم و پنه لوپه کروز را کنار هم قرار داده تانقش عشاق قدیمی یکدیگر را بازی کنند که گذشته‌ای حل نشده میان شان وجود دارد؛ و از این بهانه استفاده می‌کند تا مثل لایه‌های پیاز به زندگی شخصی هر کدام از کاراکتر‌ها نقب بزند.
 
همه راز‌ها را برملا کند و شخصیت‌های واقعی آن‌ها را به ما نشان بدهد. متاسفانه هیچ کدام از این افشاگری‌ها تعجب برانگیز و شوکه کننده نیستند.
 
اگر چه فرهادی همه آن‌ها را طوری می‌چیند که در نهایت کشف شان تماشاگر را راضی می‌کند. برای فیلمی که نامش «همه میدانند» است اینکه بزرگترین چرخش داستانی اش درست در لحظه افتتاحیه اش در کن مشخص شود، خب قاعدتا مناسب به نظر می‌رسد؛ و درست به همین دلیل اینکه بخواهیم توضیح بدهیم فیلم در ادامه چه چیزی در چنته دارد بدون اینکه داستانش را اسپویل کنیم کار پیچیده‌ای است.
 
شکست نسبی فرهادی در گود منتقدین
 اصغر فرهادی در کنار بازیگران فیلم "همه می‌دانند"
 
شاید همین قدر کافی باشد که بگوییم فیلم بر محور یک آدم ربایی می‌چرخد. لارا کروز) و بچه هایش از آرژانتین به کشور مادری لارا یعنی اسپانیا بازگشته اند تا در یک عروسی خانوادگی شرکت کنند. او همسرش الخاندرو (ریکاردو دارین) را در آرژانتین گذاشته تا به کارهایش برسد. اول کار فقط در آغوش کشیدن‌ها و روبوسی‌های اعضای خانواده‌ای را داریم که بعد از مدت‌ها دوباره کنار هم قرار گرفته اند.
 
شیمی میان لارا و یکی از اعضای خانواده به نام پاکو (باردم) خیلی قوی است. پاکوریشی دارد که سه روز است آن را نتراشیده و لباس هایش هم چروک هستند. حتی سهل انگارانه گوشواره هم به گوش انداخته است.
 
در نهایت متوجه می‌شویم که آن‌ها سال‌ها پیش عشق پنهانی داشته اند و گذر زمان هم برای از بین بردن شواهدش کافی نبوده. سبک نما‌ها شبیه آگهی‌های چرند دارویی است که در آن‌ها همه در دشت و مزرعه میدوند و لبخند می‌زنند (بدون هیچ نشانه‌ای که دقیقا دارو چه کاری انجام میدهد).
 
این سکانس‌های اولیه هم مثل آن‌ها موفق و شاد هستند، اما تماشاگر را درگیر نمی‌کنند. شبیه لمس کردن عکس‌های تعطیلات یک غریبه، خیلی سریع همه چیز به نظرمان تکراری و کهنه می‌آید. در پرده اول که بیش از اندازه هم طولانی است مشخص می‌شود که ایرن، دختر لارا تمایل شدیدی به عصیان دارد: او یواشکی از خانه بیرون می‌خزد تا به یکی از آن نوجوانان محلی بپیوندد و دست به دزدی‌های کوچک بزند و در طول مراسم عروسی این دو نفر از برج ناقوس کلیسا دزدی می‌کنند که بیشتر قرار است یک جور مغازله بی خطر باشد.
 
در جریان جشن و سرور و شام بعد عروسی دخترک ناپدید میشود و تنها سرنخ هم یک مشت بریده روزنامه درباره آدم ربایی قبلی است.
 
قابل درک است که لارا پریشان و ناراحت می‌شود در حالی که مخاطبان فیلم طیف احساسی گسترده‌ای از خودشان نشان میدهند: برخی از صمیم قلب با موقعیت او احساس همدردی می‌کنند و مجبور می‌شوند تصور کنند اگر این اتفاق برای خودشان افتاده بود و بچه شان را میدزدیدند چه واکنشی نشان می‌دادند؛ و بقیه مخاطبان آن را فرصت باد آورده‌ای برای کروز می‌بینند که در سکانس‌های اول بیش از اندازه از خودش شادی و سرخوشی نشان داده بود تا بتواند بازی کاملا متضاد با نیمه اول داشته باشد و نهایت استیصال و غم و غصه اش را روی پرده به تصویر بکشد در حالی که چشم هایش از اندوه و اشک قرمز شده اند.
 
این اجرای جاه طلبانه‌ای از بزرگترین ستاره بین المللی اسپانیاست و اگر چه او تلاش زیادی برای درآوردن نقش اش می‌کند، اما در نهایت نمی‌توانیم او را در هیبت یک مادر بپذیریم. مشکل بزرگتر از آنجا ناشی می‌شود که مهم نیست لارا چقدر ناامیدانه می‌خواهد دخترش را دوباره به دست بیاورد، فیلم گویا هیچ تمایل و انگیزه ویژه‌ای برای حل این جرم و جنایت ندارد. در حقیقت کاملا برعکس عمل می‌کند.
 
دزدیده شدن ایرن به عنوان وسیله‌ای عمل می‌کند تا دینامیک میان بازیگران باقی مانده کشف شود. هر چه بیشتر دختر گمشده باقی بماند فرهادی بیشتر می‌تواند شکاف‌های گذشته کاراکترهایش را برایمان به نمایش بگذارد. به همین جهت «همه می‌دانند» را می‌توان نسخه سست و بی حالی از همان بحث‌هایی دانست که در فیلم «درباره الی» مطرح شده بودند.
 
درام‌های غیر مرسوم درباره آدم‌های گمشده که باعث شد فرهادی روی نقشه سینمای جهان قلمروی خودش را علامتگذاری کند. فیلم «درباره الی» که برای اصغر فرهادی جایزه بهترین کارگردانی را در سال ۲۰۰۹ به ارمغان آورد، از ناپدید شدن یک زن جوان به عنوان مک گافین قصه اش استفاده می‌کرد و راز و رمز قصه را از کشف جای زن منحرف می‌کرد و به سمت نمایش لایه‌های مخفی کاراکتر‌های متنوعی که در دایره او قرار داشتند، می‌برد.
 
در «همه میدانند» هم فرهادی نشان میدهد که بیشتر به آدم‌هایی علاقه دارد که تحت تاثیر این ناپدید شدن قرار می‌گیرند و نه به شخص قربانی با توجه به همه این‌ها باید گفت: «همه میدانند» تا آن حد به تریلر بودن نزدیک نمی‌شود که پازل پیچیده‌ای بچیند و از تماشاگرانش بخواهد با توجه به سرنخ‌هایی که در طول فیلم جلوی چشم شان می‌گذارد کارآگاه بازی در بیاورند. مجرم را فقط یک بار در فیلم می‌بینیم.
 
آن سکانس هم بیشتر حس و حال یک جور امتیاز دادن به تماشاگر را دارد. یک صحنه عجیب و غریب که نشان میدهد فیلم چقدر کم به اجرای عدالت در مورد مجرم اهمیت می‌دهد.
 
در همین حال زمینه سازی‌ها و نقاط عطف اصلی در حاشیه اتفاق می‌افتد. همان زمانی که فرهادی برایمان تاریخچه فراموش شده لارا و پاکو را دوباره به تصویر می‌کشد و اینجا جایی است که فرهادی کارگردان دوباره خودش را نشان می‌دهد و از استعدادهایش بهره می‌برد و اگر چه فیلم برای رسیدن به این نقطه که افشاگری‌ها تاثیرشان را بگذارند، خیلی آرام پیش می‌رود، وقتی بالاخره این اتفاق می‌افتد همه چیز مجذوب کننده می‌شود.
 
کروز نقش نمایشی‌تر را دارد، اما مردان-باردم و دارین - هر دو به روش شگفت انگیزی روحشان را در فیلم به نمایش می‌گذارند.
 
شکست نسبی فرهادی در گود منتقدین
 
خاویر باردم و پنه لوپه کروز بازیگران فیلم همه می‌دانند
 
در نهایت چیز‌های زیادی در فیلم «همه می‌دانند» وجود دارد که هیچ کس چیزی از آن‌ها نمی‌داند. چرا لارا و پاکو در بچگی در یک خانه زندگی می‌کردند؟ آیا ایرن با پسری که دوستش داشته ارتباطی دارد؟ و اینکه تهیه شجره نامه این خانواده سوال‌های زیادی برایمان به جان می‌گذارد؟
 
کمی تردید در رمز و راز می‌تواند چیز خوبی باشد، اما این فیلم در دقت یا شاید هم جاه طلبی دچار نقص و کمبود فراوانی نسبت به فیلم‌های قبلی فرهادی است.
 
خیلی‌ها متعجبند چرا فرهادی فیلمی به زبان انگلیسی نمیسازد و شکی نیست که در هدف آینده او برای فیلمسازی دور دنیا چنین چیزی پیش خواهد آمد. بیایید امیدوار باشیم تا آن روز خودش را خیلی از این‌ها جلوتر برده باشد.
 
***
 
 
گزیده نظرات مثبت منتقدان
 
پیتر برادشاو (گاردین): تهدید بیرونی، آسیب درونی و راز فی مابین. این‌ها فاکتور‌های تعیین کننده در درام آدم ربایی اصغر فرهادی است که با سه نقش آفرینی قدرتمندانه از کروز، باردم و دارین همراه شده است. فیلم یادآور خط داستانی آشنای فرهادی است که در آثار اولیه او دیده می‌شد. با این حال از آثار هانکه و آنتونیونی نیز تاثیر گرفته است.
 
وجه تمایز فیلم اتکای فراوان به تیم بازیگری است. بازی‌های بیرونی‌تر هستند و صراحت فیلم، آن را از آثار پازل مانند پیشین فرهادی متفاوت می‌سازد.
 
استیو پاند (درپ): فرهادی همان نگرانی‌های همیشه اش را این بار به روستای کوچکی در اسپانیا انتقال داده. فیلم را باید یک تریلر روانشناسانه نامید چرا که المان‌هایی از تریلر، مانند جرم و رقابت علیه زمان برای نجات یک دختر را در خود دارد، اما ساخته تازه فرهادی تجربه ژانری نیست چرا که مثل بیشتر آثار این کارگردان، «همه میدانند» کنکاشی آرام و موثر در باب تقسیم اجتماعی، کلاس اجتماعی و راز‌هایی است که ما را کنار هم نگاه می‌دارد و از هم جدایمان می‌کند.
 
فیلم اصغر فرهادی برای نمایش افتتاحیه کن اثر محکمی است. سیاست تازه کن که باعث شده نمایش‌های خبرنگارانش را دیگر پیش از نمایش افتتاحیه عمومی برگزار نکند کمی مشکل ایجاد کرده و در واقع باعث شده «همه میدانند» تنها فیلمی باشد که روز افتتاحیه در قصر به نمایش در آمده است. اما به هر حال اگر قرار است شرایطی را به وجود بیاوری که پزیک فیلم خاص را بدهی لااقل همه می‌دانند» استحقاق این توجه را دارد.
 
منبع: روزنامه هفت صبح

اصغر فرهادی کارگردان ایرانی که با فیلم های «درباره الی»، «گذشته»، «جدایی» و «فروشنده» در جهان شناخته شده است در آستانه نمایش فیلم جدیدش با نام «همه می دانند» در افتتاحیه جشنواره فیلم کن در گفتگو با خبرنگار لوموند به سوال های وی پاسخ داد.

وی در این گفتگو درباره ساخت فیلم اسپانیایی، دیدار با عباس کیارستمی، شخصیت زن و مرد در فیلم هایش و ... صحبت کرده است که در زیر می خوانید:

*چرا یک فیلم اسپانیایی؟

-ایده ساخت این فیلم برمی گردد به سفری که ۱۳ سال پیش به جنوب اسپانیا داشتم. روی دیوارهای شهر جایی که ما ایستاده بودیم، پوسترهایی از یک بچه بود که ناپدید شده بود. این موضوع دخترم سارینا را که در آن زمان سنش کم بود خیلی نگران کرد و ایده ساخت فیلمی در این باره آن موقع شکل گرفت.

*آدم ربایی هر جایی می تواند رخ دهد اما شما اسپانیا را انتخاب کردید با بازیگران آلمادوار و مدیر اجرایی او...

-می توانستم داستان را جای دیگری ببرم، اما هیچ دلیلی برای این کار نداشتم. ایده از همان اول در اسپانیا شکل گرفت و من نگهش داشتم.

*آیا به عباس کیارستمی فکر کردید که «کپی برابر اصل» را در ایتالیا و «مثل یک عاشق» را در ژاپن ساخت؟

-تصادفی بود. پیش بینی شده نبود. با عباس در یک مهمانی در ایران همدیگر را دیدیم و در آن زمان او در ژاپن فیلمبرداری اش را تمام کرده بود و من در فرانسه سه سال برای «گذشته» وقت گذاشته بودم. او پیشنهاد کرد فیلمی با یک شرایط خاص بسازیم و گفت تو فیلم خودت را می سازی من فیلم خودم را. تو روی زمین کار می کنی و من روی دریا؛ هیچ خبری از کارمان به هم نمی دهیم تا بعد ببینم چه شده است. این پیشنهاد او در آن شب بود اما باید بگویم اشتیاق عمیق هر دوی ما این بود که بخواهیم در وطنمان ایران فیلم بسازیم.

*سال ۲۰۱۱ وقتی روی «جدایی» کار می کردید گفتید آرزویتان این است که مردم پیش از دیدن فیلم تان هیچی از آن ندانند. حتی ندانند شخصیت ها چه ملیتی دارند...

-دوست دارم پیش از یک پروه هیچ اطلاعاتی درباره آن وجود نداشته باشد.

*شما کارتان این است که تا آنجا که ممکن است فیلمی نزدیک به واقعیت بسازید و تماشاگر نباید قضاوت کند.

-علاقه من این است که به موقعیتی برسم که امکانات زیادی در آن وجود داشته باشد و به تماشاگر اجازه دهد تا یکی از آنها را برای خودش انتخاب کند و در عین حال حسی از همدلی هم با شخصیت داشته باشد.

*محدودیتی که هیچ وقت جانب کسی را نمی گیرد.

-محدود بودن اندیشه القایی موجب می شود تماشاچی هم یک شاهد ماجرا شود و مزیتی نداشته باشد. من با این بازی می کنم؛ این که تماشاگر بدون درنظر گرفتن ذهنیات و خلقیات شخصی اش، خودش را در جایگاه شخصیت بگذارد.

*در فیلم های شما، مردان درک می شوند و فقط گاهی کمی نادیده گرفته می شوند ولی این زنان هستند که جدا می مانند. این چه معنی دارد؟

-فکر می کنم زنان مرموزتر هستند، شخصیت های غنی تری دارند و از ظرفیت های دراماتیک بیشتری برخوردارند. حتی نمی توانم تصور کنم که به جای «الی» مثلا «اِلو» می داشتم که ناپدید شده و ما دنبال یک مرد می گردیم؛ شاید دلیلش این باشد که خودم مرد هستم.

*این که دیگران را به قضاوت بکشانید یک فکر دراماتیک و نمایشی است یا سیاسی؟

-فکر می کنم حتی اگر فیلمسازی سوییسی بودم باز همین طور کار می کردم. من از فرهنگی می آیم که همه زبانش را از شاعری به نام فردوسی وام گرفته است. در داستان حماسی او در قرن ۱۰ میلادی دو قهرمان با هم نبرد می کنند. وقتی فردوسی آنها را توصیف می کند، هیچکدام را بیشتر از دیگری تحسین نمی کند. هر دوی آنها با همه پیچیدگی هایشان تصویر می شوند. شاید نگاه من ریشه در چنین چیزهایی داشته باشد.

*برای متقاعد کردن ریکادرو دارین بازیگر آرژانتینی برای ملحق شدن به شما، به او که خودش با «صحنه هایی از یک ازدواج» برگمان خاطره خوبی داشت گفتید که این فیلمی بود که به شما مزه سینما را چشاند؟

-در هر سنی یک فیلمی روی شما تاثیر می گذارد. من وقتی خیلی کم سن بودم، چاپلین این نقش را داشت و وقتی ۱۴ ساله بودم دسیکا را کشف کردم. برای درک پیچیدگی روابط انسانی برگمان باید زمان بیشتری می گذشت اما «داستان توکیو» ساخته اُزو و «ساعت ساز سن پل» تاورنیه، «ترز» آلن کاوالیه... اینها هم بودند.

*کارگردانی مثل شما به عنوان یک مرد پیچیده، ریشه در آنها دارد؟

-من کسی هستم که بیشتر در درون خودم هستم تا در بیرون. فکر می کنم این را باید دوستانم درک کنند.

*این فیلم چطور در ایران درک می شود؟

-این واقعیت که فیلم برای کن انتخاب شده موجب توجه عموم می شود و اگر اقلیتی باشند که از نظر آنها باید با افرادی مانند من مبارزه کرد، در این صورت اهمیتی ندارد که این فیلم در اسپانیا یا ایران فیلمبرداری شده باشد. البته حالا همه منتظر دیدن فیلم هستند.

*آیا به عنوان یک هنرمند ایرانی که در کن انتخاب شده مسئولیتی احساس می کنید؟

-مسئولیت من این است که کار خودم را که ساختن فیلم است به بهترین راه ممکن انجام دهم.

*پاسخی دیپلماتیک بود.

-نه، خیلی ساده است. این انتظار وجود دارد که من وظایفی سنگین و سنگین تر دارم زیرا مردم زیادی فیلم های مرا می بینند اما من به این به عنوان چیزی غنی تر نگاه می کنم؛ این واقعیت که هر فیلمی که بسازم موجب توجه و دیالوگ و اشتیاقی می شود که حتی شامل مردمی که فیلم را دوست ندارند هم می شود و این برای من موفقیت است

مهر

«همه می دانند»، جدیدترین ساخته اصغر فرهادی به عنوان فیلم افتتاحیه هفتادویکمین جشنواره فیلم کن انتخاب شد.

 درام روانشناختی «همه می دانند» با بازی «پنه لوپه کروز» و «خاویر باردم» دومین فیلمی اسپانیایی زبان پس از «تربیت بد» ساخته «پدرو آلمادوار» است که به عنوان فیلم افتتاحیه جشنواره کن انتخاب می شود.

اصغر فرهادی پیش از این با فیلم‌های «گذشته» و «فروشنده» در بخش رقابتی جشنواره کن حاضر بود.

در خلاصه داستان فیلم «همه می‌دانند» آمده است: کارولینا برای دیدار با خانواده‌اش از آرژانتین به زادگاهش اسپانیا بازمی‌گردد. در این سفر که پیش‌بینی می‌شد به تجدید دیدار اعضای خانواده خلاصه شود، رویدادهای غیرمنتظره‌ای به وقوع می‌پیوندد که بر روند زندگی کارولینا تاثیر می‌گذارد.

در فیلم «همه می‌دانند» که فیلمبرداری آن اواخر ماه نوامبر سال گذشته میلادی در مادرید به پایان رسید، علاوه بر «پنه‌لوپه کروز»، «خاویر باردم» بازیگر مطرح اسپانیایی و «ریکاردو دارین» بازیگر آرژانتینی «ادوارد فرناندز«، »باربارا لنی»، «الویرا مینگز»، «ایما کوئستا»، «روژه کاسا مایور» و «رامون باره‌آ» از دیگر بازیگران اصلی هشتمین فیلم بلند فرهادی هستند.

«خوزه لوییس آلکاینه» ۷۸ ساله، مدیر فیلمبرداری این فیلم است. علاوه‌بر خود اصغر فرهادی، شرکت‌های Memento Films از فرانسه، Morena Film  از اسپانیا و Luky Red از ایتالیا تهیه‌کنندگی مشترک این فیلم را بر عهده دارند.

مدیریت هنری فیلم بر عهده «کلارا نوتاری» و طراح لباس نیز «سونیا گرانده» است. هایده صفی یاری تدوین‌گر و «دانیل فونترودونا» مدیر صدابرداری فیلم هستند.

هفتادویکمین جشنواره بین‌المللی فیلم کن از تاریخ ۸ تا ۱۸ می (۱۸ تا ۲۸ اردیبهشت) برگزار می‌شود.

ایسنا