مرکز پذیره‌نویسی سلول‌های بنیادی خون‌ساز محک، علاه بر تهران، به کرج آمد. ثبت نمونه از داوطلبان در این مرکز بدون گرفتن خون و با ثبت نمونه بزاق انجام می‌شود.
محک براساس بیانیه مأموریت خود و در راستای حمایت همه‌جانبه از کودکان مبتلا به سرطان، بخش پیوند سلول‌های بنیادی بیمارستان فوق‌تخصصی خود را در سال 1390 تأسیس کرد ولی همواره با چالش تأمین سلول‌ بنیادی‌ خون‌ساز سازگار با کودک نیازمند به پیوند، روبرو بوده است. چرا که یک بیمار، حدود 25 درصد شانس دارد تا از والدین، خواهر، برادر یا خویشاوندان، سلول بنیادى دریافت کند. مواردی چون تک فرزندی نیز زمینه کاهش این شانس را فراهم کرده است. در این میان تعداد اندك اعضای داوطلب در مراکز پذیره‌نویسی و بانك‌هاي داخلي، و نیز هزینه‌ی بالای جستجوی اطلاعات در مراکز بین‌المللی، مشکلات انتقال نمونه از دیگر کشورها و عدم سازگاری کامل ژنتیکی نمونه‌هاى دریافت شده از خارج کشور ضرورت توسعه مراکز پذیره‌نویسی داخلی را ایجاب می‌کند. بر همین اساس و در راستای توجه به مسئولیت اجتماعی، تفاهم‌نامه‌ای به منظور شکل‌گیری مرکز پذیره‌نویسی سلول‌های بنیادی خون‌ساز محک با بخش خصوصی در بهمن ماه 1395 منعقد شد.
در مرحله اول این طرح امکان نمونه‌گیری فقط از افراد ساکن تهران فراهم بود اما اکنون، نیکوکاران ساکن کرج نیز می‌توانند روش جدیدی از کمک به همنوع را تجربه کرده و با اهدای سلول‌های بنیادی خون‌ساز خود، نجات‌بخش یک زندگی باشند.

اولین مرکز تعیین HLA از طریق نمونه بزاق در ایران
مرکز پذیره‌نویسی سلول‌های بنیادی خون‌ساز محک، اولین مرکز در ایران است که تعیین HLA را از طریق نمونه بزاق به ثبت می‌رساند. از جمله شرایط پیوستن به این مرکز تمایل شخصی فرد به اهدای نمونه؛ سن بین 18 تا 50 سال؛ عدم سابقه بیماری بدخیم، بیماری‌های قلبی-عروقی و ریوی و دیابت وابسته به انسولین؛ عدم ابتلا به بیماری‌هایی چون ایدز و هپاتیت؛ عدم مصرف داروهای خاص به دلیل بیماری قلبی یا فشار خون؛ عدم عضویت در مرکز پذیره‌نویسی دیگر و عدم سابقه پیوند مغز استخوان، قرنیه و کلیه است.
کافی ‌است در صورت داشتن شرایط عضویت برای انجام نمونه‌گیری تعیین HLA که از طریق بزاق دهان انجام می‌شود، به دفتر محک در کرج مراجعه کنید تا پس از تکمیل فرم پرسشنامه، نمونه بزاق دهان دریافت ‌شود. اطلاعات نمونه HLA در مرکز پذیره‌نویسی محک ثبت می‌شود و در صورت سازگار بودن نمونه HLA فرد داوطلب اهدا با یک بیمار نیازمند به پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز، این موضوع طی تماسی به اطلاع ایشان می‌رسد. پس از آن فرد داوطلب اهدا، به مرکز درمانی که بیمار نیازمند پیوند در آن بستری است، مراجعه می‌کند. در فرآیند اهدای سلول‌های بنیادی خون‌ساز، در ابتدا به مدت 3 تا 5 روز تزریق زیر جلدی برای تحریک سلول‌های بنیادی مغز استخوان در فرد داوطلب صورت می‌گیرد که از این طریق تعدادی از این سلول‌ها وارد خون محیطی می‌شوند سپس در فرآیند 3 تا 4 ساعته خون محیطی از فرد داوطلب اهدا دریافت و وارد یک دستگاه حاوی ست یکبار مصرف می‌شود. سلول‌های بنیادی از خون جدا شده و مابقی خون به بدن فرد داوطلب بازگردانده می‌شود. در نهایت سلول‌های بنیادی خون‌ساز به‌دست آمده به بیمار نیازمند پیوند تزریق می‌گردد.
تاکنون بیش از 3500 نفر از نیکوکاران به مرکز پذیره‌نویسی سلول‌های خون‌ساز محک پیوسته‌اند و شهروندان ساکن کرج نیز می‌توانند ضمن تماس با شماره 34498537_026 و دریافت پاسخ سؤالات خود، جهت اهدای نمونه، هماهنگی‌های لازم را انجام دهند.
امیدواریم با دستیابی به اهداف پروژه و اتکاء به ظرفیت بزرگ خانواده محک و همراهی جامعه ایران این مرکز تا پایان سال 1400 به یکی از بزرگ‌ترین مراکز پذیره‌نویسی سلول‌های بنیادی خون‌ساز در منطقه تبدیل شود.

پیام آشنا: مسؤول بانک خون بند ناف استان البرز با بیان اینکه مداوای 85 نوع از بیماری‌ها توسط پیوند از طریق سلول‌های بنیادی صورت می‌گیرد، گفت: سلول‌های بنیادی راهی برای درمان بسیاری از بیماری‌ها است و خون بند ناف یکی از منابع این سلول‌هاست.

مریم پورآذرنگ  گفت: با بیان اینکه نمایندگی بانک خون بند ناف استان البرز از سال 92 زیر نظر پژوهشکده رویان وابسته به جهاد دانشگاهی فعالیت خود را آغاز کرده است، گفت: تاکنون حدود هزار نمونه خون بند ناف در بانک خون بند ناف استان البرز جمع آوری شده است که از این لحاظ بانک خون بند ناف استان البرز یکی از نمایندگی‌های پیشرو کشور محسوب می‌شود و در سال 93 نیز به عنوان نماینده برتر کشور انتخاب شد.

پورآذرنگ در ادامه به تشریح بانک خون بند ناف پرداخت و گفت: بانک خون بندناف همانطور که از نام آن پیداست، شرایطی را فراهم می‌کند تا سلول‌های بنیادی موجود در خون بندناف تحت شرایط خاصی جمع‌آوری شده و در بانکی ذخیره شود تا اگر زمانی به سلول‌های بنیادی برای پیوند نیاز داشتیم این منبع ارزشمند به راحتی در دسترس باشد و بتوان برای پیوند از آن استفاده کرد.

وی ادامه داد: در کنار منابعی که امروز برای به دست آوردن سلول‌های بنیادی مطرح است بحث خون بندناف که زمانی به عنوان زباله بیولوژیک دور ریخته می‌شد، مورد توجه قرار گرفته است.

مسؤول بانک خون بند ناف استان البرز خاطرنشان کرد: خونی که در دوران بارداری مادر در بندناف و جفت جریان دارد و بعد از تولد دور ریخته می‌شود، منبعی از سلول بنیادی بخصوص سلول‌های بنیادی خون‌سازی است که می‌توان در روند درمان بیماری‌های بدخیمی مانند تالاسمی، انواع سرطان‌های خون، بیماری‌های نقص سیستم ایمنی بدن و همچنین کم خونی‌های مادرزادی که منشاء خونی دارد، مورد استفاده قرار گیرد.

پورآذرنگ اهمیت نگهداری خون بند نوزاد را یادآور شد و تاکید کرد: والدین می‌توانند قبل از تولد نوزاد اقدام به ثبت نام در این بانک ‌کنند بلافاصله بعد از زایمان، بندناف از نوزاد جدا می‌شود و خون از بندناف و جفت جمع‌آوری وبه کیسه‌های خون منتقل می‌شود و سپس خون بندناف نوزاد منجمد و در بانک نگهداری می‌شود تا چنانچه نوزاد در بزرگسالی مبتلا به بیماری‌هایی نظیر سرطان خون شد، برای درمان استفاده شود.

وی سلول‌های بنیادی را راهی برای درمان بسیاری از بیماری‌ها دانست و با بیان اینکه خون بند ناف یکی از منابع این سلول‌هاست، گفت: در کل دنیا تاکنون بیش از 30 هزار پیوند از طریق سلول‌های بنیادی صورت گرفته است و مطابق آمار ارائه شده، بیماری‌های فلج مغزی، تالاسمی، لوسمی حاد و دیابت بیشترین میزان پیوند را داشته‌اند و در حال حاضر مداوای 85 نوع از بیماری‌ها توسط پیوند از طریق سلول‌های بنیادی انجام می‌شود.

مسئول بانک خون بند ناف استان البرز گفت: خوشبختانه از میان حدود هزار نمونه‌ای که در بانک البرز ذخیره شده است استفاده نشده و کودکان دارای نمونه هیچ بیماری خاصی که آنها را ملزم به استفاده از این خون بکند نداشته‌اند.

 وی ادامه داد: والدین زیادی  برای یافتن نمونه مشابه فرزند خود به ما مراجعه می‌کنند اما احتمال یافتن نمونه مشابه من است از همین رو به مادران باردار توصیه می‌کنم حتما نسبت به ذخیره خون بند ناف نوزاد خود اقدام کنند.

وی با بیان اینکه اقدام اولیه برای استفاده از بانک خون بند ناف استان البرز باید از طریق سایت مرکز  صورت بگیرد تصریح کرد: پس از ثبت نام اینترنتی از طرف مرکز با متقاضی جهت ارائه مشاوره تماس گرفته می‌شود و شخص می‌تواند در هفته سی و ششم بارداری برای انجام آزمایش و انعقاد قرارداد مراجعه کند.

 

پورآذرنگ در پایان یادآورشد: علاقمندان می‌توانند با مراجعه به پایگاه اینترنتی بانک خون بندناف رویان به آدرس www.rsct.ir به اطلاعات لازم در این زمینه دسترسی داشته باشند و در این پایگاه اینترنتی درباره نحوه ذخیره‌سازی نمونه، آزمایش‌هایی که لازم است مادر پیش از تولد انجام دهد و حتی شاخص‌هایی که برای این کار در نظر گرفته می‌شود، آشنا شده و برای مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر از بانک خون بند ناف البرز با شماره تلفن 02634487555 تماس بگیرند.