سردبیر روزنامه زمان - سعید حیدری

نخستین دور مذاکرات هسته ای ایران با کشورهای عضو اتحادیه اروپا سه شنبه شب در بروکسل بلژیک با حضور وزرای خارجه ایران، آلمان، فرانسه و مسوول سیاست خارجه اتحادیه اروپا برگزار شد. نشستی که دستاورد آن بیانیه حمایت تروییکای اروپا از برجام بود.

جمهوری اسلامی ایران تلاش دارد در فضای جدید، ضمن حفظ منافع راهبردی خود در برجام، این مسیر را پیش روی طرف های دیگر امضاکننده برجام قرار دهد که برجام بدون منافع اقتصادی و سودمندی راهبردی برای ایران، تداوم نخواهد داشت، بهترین مسیر در این چارچوب پیگیری دیپلماسی قدرت و دوری از دیپلماسی مماشات خواهد بود. درک راهبردی از الگوی رفتاری دولت ترامپ و فضای پس از برجام، نشانه هایی دال بر بازگشت پذیری نشان نمی دهد و در گستره سیاست و دیپلماسی بازگشت پذیری فرایندی آسیب زا برای اهداف راهبردی جمهوری اسلامی ایران محسوب خواهد شد. آنچه دستگاه دیپلماسی در چنین فرایندی باید انجام دهد تعیین شاخص های راستی آزمایی جهت سنجش عملکرد و اقدامات عملی طرف های دیگر برجام و به ویژه اروپایی ها خواهد بود.

گمانه زنی ها درباره دور تازه مذاکرات فشرده ایران و اروپا درباره برجام، مثبت است و شواهد و بیانه ها از عزم سیاسی اروپا به منظور حفظ برجام و احترام به خطوط قرمز منافع ملی ایران حکایت دارند.ولی عده‌ای معتقدند تجربه ما از مذاکرات با سه کشور اروپایی از سال 2003تا 2005 نشان می‌دهد خیلی نمی‌شود روی اتحادیه اروپا حساب ویژه‌ای باز کرد و انتظار داشت اروپا  به خاطر ایران مقابل امریکا بایستد. در این خصوص خود آقای ظریف هم گفت: «دنبال خیالبافی نیستیم که اروپا روابطش را با امریکا برهم بزند.»اظهاراتی که نشان می‌دهد تیم مذاکره کننده، واقع بینانه به موضوع نگاه می‌کند.

بسیاری از تحلیلگران معقتد بودند به علت حجم بالای مبادلات اقتصادی اروپا با آمریکا و نیز اهمیت حفاظت از منافع شرکت های خصوصی اروپایی در آمریکا، کشورهای اروپایی امکان زیادی برای حفاظت از برجام نخواهد داشت. ولی با توجه به مناسبات تجاری اروپا با ایران که پس از برجام آنها را اجرایی کرده اند و با در نظر گرفتن اختلافات تعرفه ای که بین اروپا و آمریکا این روزها به بالاترین حد خود رسیده می توان به تلاش اروپا برای حفظ برجام امید داشت.

حال پس از گذشت چند روز از مذاکرات سه شنبه ایران با کشورهای عضو اتحادیه اروپا در بروکسل بلژیک، کمیسیون اتحادیه اروپا اعلام کرد درپی تحمیل مجدد تحریم‌ها علیه ایران، فرآیند احیای یک قانون ویژه در زمينه مسدود کردن تحريم ها را به منظور محافظت از شرکت هاي اروپايي در ايران شروع کرده است.اشاره کميسيون اروپا در اين بيانيه به يک قانون ويژه مقابله با تحريم ها است که نخستين بار در سال 1996 تدوين شد.مقامات اتحاديه اروپا اعلام کردند: قانون مسدودسازي تحريم ها را به شکلي بروزرساني مي کنند که با پايان يافتن دوره هاي مهلت نود و صد و هشتاد روزه که پس از آن دوره تعليق تحريم هاي آمريکا عليه ايران پايان مي يابد، اين قانون بتواند تصميم هشتم مه دونالد ترامپ رئيس جمهور آمريکا به منظور وضع تحريم هاي ايران را در بر بگيرد.تحريم هاي مربوط به بخش حياتي نفت ايران و تراکنش با بانک مرکزي اين کشور از جمله مواردي هستند که قانون مسدود کننده قرار است پوشش دهد. کميسيون اروپا اعلام کرد: اين قانون در صورتي که به طور رسمي از سوي پارلمان اروپا و دولت هاي عضو رد نشود، ظرف دو ماه عملياتي مي شود اما در صورت وجود حمايت سياسي قوي مي توان آن را زودتر نیز فعال کرد.بر اساس قانون مسدودکننده، شرکت هاي اتحاديه اروپا از تبعيت از تحريم هاي آمريکا منع شده اند و نبايد احکام هيچ يک از دادگاه هايي را که هدف از آنها اعمال تحريم هاي آمريکا يا جرائم مورد نظر اين کشور است به رسميت بشناسند.اين قانون در دهه 1960 و زماني که آمريکا سعي داشت شرکت هاي خارجي را با وضع جريمه و تحريم از هرگونه مبادلات تجاري با کوبا منع کند ايجاد شد اما هيچگاه به طور رسمي اجرايي نشد.از ديگر پيشنهادهاي مطرح شده در کميسيون اروپا به عنوان بازوي اجرايي اتحاديه اروپا مي توان به ترغيب دولت هاي اروپايي براي انجام تراکنش و معامله با بانک مرکزي ايران و شروع فرآيند حقوقي اعطاي مجوز به بانک سرمايه گذاري اروپا به منظور حمايت از طرح هاي اين اتحاديه در ايران اشاره کرد.حال با توجه به روند اجرایی مسدودسازی تحریم‌های ضد ایرانی که هدف اصلی آن محافظت از شرکت های اروپایی طرف قرارداد با کشورمان در برابر تحریم های ایالات متحده علیه تهران است، می توان تا حدودی به عزم سیاسی اروپا به منظور حفظ برجام امیدوار بود.

پس از خروج آمریکا از توافق هسته ای، یکی از پرسش‌های مهم این است که کشور‌هایی که روابط نزدیکی تری با ایران دارند و به نوعی از شرکای سیاسی و تجاری ایران محسوب می‌شوند چه موضعی در قبال اقدام ترامپ خواهند گرفت؟ آیا چین و روسیه که از از طرفین مذاکرات برجام بودند در مقابل اقدام اروپا مقاومت می‌کنند؟ حالا پس از چند روز از خروج ترامپ پاسخ این سوال‌ها کمی روشن شده است. روسیه و چین موضع محافظه کارانه‌ای اتخاذ کردند. حتی اروپا نسبت به این دو شریک ایران مواضع سرسختانه تری اتخاد کرده است.
 
به گزارش فرارو، با وجود اینکه روسیه از خروج آمریکا از توافق هسته‌ای انتقاد کرد، اما فردای تصمیم رئیس جمهور آمریکا برای خروج از برجام، بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل میهمان ویژه جشن پیروزی میهنی در مسکو بود و در حالی که بر روی کت خود همچون دیگر روس‌ها نماد پیروزی جشن نهم ماه مه را آویز کرده بود، دوش به دوش ولادیمیر پوتین رژه نیرو‌های نظامی روسیه را نظاره می‌کرد.
 
نتانیاهو از منتقدان سرسخت توافق هسته ای با ایران بود. او پیگیرانه به دنبال بر هم زدن این توافق است.
 
این تصویر و در کنار آن اظهارات محتاطانه مقامات روسی این گمانه را در اذهان تقویت کرده است که قرار است که باز هم روسیه پشت ایران را خالی کند.
 
اما روس‌ها چه گفته اند؟

پس از دستور ترامپ در مورد خروج از برجام، پوتین جلسه‌ای با حضور نخست وزیر، سخنگوی پارلمان، دبیر شورای امنیت، وزیر دفاع، وزیر کشور، وزیر خارجه، رئیس سرویس امنیتی و سرویس اطلاعات خارجی و همچنین نماینده رئیس‌جمهور در امور حفاظت از محیط زیست و ترابری تشکیل داد و به بررسی این موضوع پرداخت. دمیتری پسکوف، سخنگوی دولت در خصوص این جلسه گفت که طی آن ضربات اسرائیل به سوریه و معادله هسته‌ای ایران بررسی شد.

سرگی لاوروف پس از این نشست به خبرنگاران اعلام کرد که روسیه به برجام پایبند است.

وزارت خارجه روسیه نیز اعلام کرد: «خروج آمریکا نقض حقوق بین‌الملل است و اختیارات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را تضعیف خواهد کرد.».

اما با وجود این موضع رسمی صدا‌های دیگری نیز از مسکو شنیده می‌شود. فئودور لوکیانوف، رئیس شورای سیاست خارجی و دفاعی روسیه معتقداست که خروج آمریکا از برجام نه تنها به روسیه لطمه‌ای وارد نمی‌کند، بلکه حتی می‌تواند اعمال فشار واشنگتن بر روسیه را تضعیف می‌کند.

روسلان پوخوف، مدیر مرکز تحلیل راهبرد‌ها و فناوری‌ها هم بر این باور است که ایران بلافاصله پس از امضای برجام نشان داد که شریک سیاسی و اقتصادی بغرنجی برای مسکو است، چرا که به شراکت و همکاری با غرب امید بسته بود؛ اکنون تهران ناچار است در روابط با روسیه چه در موضوع اقتصادی و چه در سوریه انعطاف بیشتری به خرج دهد.

اما شاید این دیدگاه بیشتر راز موضع گیری روسیه را نشان می‌دهد، پتر تولستوی، معاون سخنگوی دومای دولتی روسیه معتقد است که باید ببینیم اوضاع چگونه پیش می‌رود و فکر نمی‌کنم که ما باید فورا پاسخ بدهیم، چرا که فعلا زمان مکث کردن است.
 
چین نیز که بزرگترین شریک تجاری ایران است راه روسیه را طی می‌کند. چین البته همیشه نشان داده است که بیش از هر چیز منافع اقتصادی خود را در نظر می‌گیرد. با این حال موضع رسمی چین نیز انتقاد نه چندان پرشور از اقدام دونالد ترامپ است.

روز یکشنبه وزیر خارجه چین در دیدار با ظریف گفت: «چین مایل است روابط راهبردی دو کشور ادامه یابد و ادامه هم خواهد یافت. همکاری با ایران در زمینه‌های اقتصادی رو به پیشرفت است و در سایر زمینه‌های سیاسی، امنیتی و ... هم به خوبی پیش می‌رود.»

وانگ یی که کشورش اخیرا با موضوع آشتی و مذاکره میان دو کره در عرصه سیاست خارجی، منطقه‌ای و بین المللی درگیر است، برجام را یک توافق چند جانبه بین المللی خواند که همه طرف‌ها موظف به اجرای آن هستند.

او به ظریف گفت: «مواضع ما بسیار روشن و طبیعی است؛ اگر منافع ایران در برجام حتی بدون آمریکا تضمین شود در آن بمانید. چین شریک مهم تجاری ایران است و دو طرف باید از منافع مشروع خود در مقابل دیگران دفاع کنند.»

حالا پرسش این است که احتیاط روسیه و چین در قبال خروج ترامپ از چه چیزی ناشی می‌شود؟

مهدی مطهرنیا تحلیلگر مسائل سیاست خارجی به خبرنگار فرارو گفت: «ابتدا نام بردن از روسیه، چین و یا کشور‌های مانند ترکیه به عنوان شریک ایران باید مورد تردید قرار داد. این کشور‌ها در مسیر ایجاد بستر مناسب برای دست یابی به اهداف تعیین شده ملی خود حرکت می‌کنند و در بسیاری از زوایای موجود با جغرافیای ایران، تاریخ و تمدن ایران و همچنین اقتصاد ایران لبه‌های اصطکاک بسیار بالایی دارند؛. لذا نزدیکی یا دوری کشور‌های به یکدیگر نه بر مبنای یک رویکرد عاطفی بلکه براساس یک رویکرد عقلایی متکی بر منافع شکل می‌گیرد و روس‌ها و چینی‌ها تفاوتی با آمریکایی ها، آلمان ها، فرانسوی‌ها و... ندارند.»

او افزود: «تنها وقتی جبهه‌های اصطکاک متفاوت می‌شود و تزاحم‌ها جغرافیای شرق و غرب پیدا می‌کند یا رویکرد‌های ایدئولوژیک به خود می‌گیرد سخن از شرکای استراتژیک به میان می‌آید، اما در نهایت این منطق منافع است که حرف پایانی را می‌زند. به این ترتیب با توجه به جایگاه ایالات متحده آمریکا در نظام بین الملل و نوع مراوداتی که پایتخت‌های کشور‌های روسیه و چین با آمریکا دارند در بزنگاه‌های تاریخی، آن‌ها از برگ ایران استفاده و بعد از گرفتن امتیازات خاص خود همواره با درجاتی از غلظت متفاوتی با ایالات متحده همکاری می‌کنند.»

به گفته این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی " پس در تحلیل نهایی ایران باید در ادراک بازی قدرت‌های بزرگ در صحنه بین المللی و منطقه‌ای چگونه می‌تواند از برگ آمریکا برای گرفتن امتیاز از دیگر کشور‌ها استفاده کند و مهندسی معکوس بازی ۴۰ ساله را انجام دهد؛ که به نظر می‌رسد در ایران این امر مورد پذیرش تصمیم گیرندگان و تصمیم سازان نیست. "

مطهرنیا در پاسخ به این سوال که روسیه و چین موضع محکمی در قبال خروج امریکا از برجام اتخاذ نکرده اند، چرا این دو کشور که روابط خوبی هم با ایران دارند با احتیاط در این باره ورود پیدا کردند، گفت: «در موضع گیری روسیه و چین در ارتباط با پرونده هسته‌ای ایران باید نوعی محافظه کاری شرق محورانه را مورد توجه قرار داد. روس‌ها و چینی‌ها خود را در جبهه شرقی قدرت تصویر سازی کرده اند. در حالیکه آمریکا رهبری جناح غربی قدرت را در یک صد سال اخیر به طور کامل از آن خود کرده است و با توجه احساس شکاف میان آمریکا و اروپای متحد در ارتباط با برجام تلاش دارند که توپ را در بازی غرب حفظ کرده و با یک نوع محافظه کاری در ارتباط با خروج آمریکا سخن می‌گویند.»

او با اشاره به تلاقی خروج آمریکا از برجام و عقب نشینی کیم جونگ اون در کره شمالی افزود: «این تلاقی می‌تواند در موضع گیری محافظه کارانه پکن و مسکو اثر گذار باشد. باید بپذیریم که کره شمالی در اردوگاه چپ قدرت قرار گرفته و حالا این اردوگاه عقب نشینی آشکاری را در برابر فشار‌های آمریکا از خود نشان داده است. همین شکل عقب نشینی آن هم به صورت زیرکانه و نمایشی از سوی روس‌ها در نمایش نظامی اخیر آمریکا در سوریه هم وجود داشت.»

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی تاکید کرد: "پس باید بپذیریم به دو دلیل بارز، اول اینکه اصطکاک دیدگاه‌ها در برجام هم اکنون بیشتر بین اروپای متحد و ایالات متحده آمریکاست و مسکو و پکن خواهان آن هستند که این اصطکاک برجسته‌تر شود. از طرف دیگر نوع توانمندی مسکو و پکن و اراده آن‌ها در جهت ایجاد فضای مثبت در عدم رودرویی با ایالات متحد آمریکا و مدیریت رقابت شدید با واشنگتن موجب شده است که در ارتباط با برجام هم شاهد نوعی جهت گیری محافظه کارانه‌تر باشیم. "

مطهرنیا در پاسخ به این پرسش که این محافظه کاری تا کجا ممکن است ادامه یابد؟ اظهار کرد: «این جهت گیری تابع متغیر رفتاری ایران و ایالات متحده آمریکا است. در نظم آینده جهانی این ایران است که می‌تواند به عنوان وزنه سنگینی و ثقل هر کدام از جبهه‌ها قرار گیرد. در نظم آینده جهانی سه قدرت اصلی و دو قدرت پشتیبانی کننده و دارای وزن ثقل معین در تغییر تحولات و ایجاد عدم تعادل وجود دارند، یکی از این کشور‌ها ایران است.»

او افزود: «به هر تقدیر ایران به عنوان یکی از کشور‌ها مهم از منظر کد ژئوپولتیک و ژنوم استراتژیک در گذشته پل پیروزی میان شمال و جنوب بوده است، امروز پل پیروزی میان شرق و غرب است و اگر چه بار‌ها تلاش شده با دور زدن ایران حتی در ارتباط جاده ابریشم جدید ایران از این جایگاه خارج شود، اما ایران این جایگاه را از منظر جغرافیایی دارد.»

این استاد دانشگاه ادامه داد: «از طرف دیگر یکی از کشور‌های مهم که از بعد بین المللی اگرچه در رقابت و شکل دهی به آینده نظام بین المللی مانند اروپای متحد، چین و امریکا در رده نخست قرار ندارد، اما یک وزنه تاثیرگذار است روسیه است. روسیه را باید در این زمینه یک کشور موثر در بعد بین المللی دانست چراکه نزدیکی مسکو به هر کدام از این اصحاب قدرت می‌تواند فاصله ایالات متحده آمریکا با آن رقبا را کمتر کند. به این ترتیب باید بپذیریم در این معرکه رقابت‌های شدید آمریکا با خروج از برجام وضعیتی را ایجاد کرده است که می‌تواند کاتالیزور جریان تحولات دیگر باشد. در این وضعیت است که چین و روسیه موضع محافظاکارانه خود را گاهی با غلظت کمتر و گاهی با غلظت بیشتر دنبال خواهند کرد.»

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی معتقد است: «از طرف دیگر اروپای متحد هم در نهایت باید در ارتباط با ایران و آمریکا به یک تصمیم جدی برسد. با توجه به اینکه مبادلات تجاری آمریکا با اتحادیه اروپا بالغ بر ۳۱ برابر مبادلات موجود اتحادیه اروپا با ایران است باید بپذیریم که این وضعیت موجب خواهد شد که اروپات نیز در این زمینه یک اقدام محافظه کارانه تر، اما پیش رو را آغاز کند و آن این است که با ماندن در برجام تلاش خواهد کرد زمینه مذاکرات جدید در جهت طرح و بحث مسائل دیگر ویا حتی الحاقیه‌ای به برجام را دنبال کند و به این ترتیب در اردوگاه غرب یک وحدت رویه عملیاتی در ارتباط با تهران رقم خواهد زد.»
 

بیرخانه شورای اطلاع رسانی دولت در واکنش به برخی موضع گیری‌ها در خصوص برجام اطلاعیه‌ای صادر کرد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دولت، متن این اطلاعیه به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم
ولا تَقْفُ ما لَیسَ لک به علم اِنَّ السَّمْعَ والْبَصَرَ والفُؤاد کُلُ اولئکَ کانَ عَنْهُ مَسْئُولا

این روزها، برخی گروه‌ها و شخصیت‌های محترم، در مورد اعلام خروج آمریکا از برجام اظهار نظر کرده و بیانیه صادر می‌کنند. دبیرخانه شورای اطلاع رسانی دولت لازم می‌داند جهت تنویر افکار عمومی در این موقعیت حساس، موارد مهمی را به استحضار ملت شریف ایران برساند:

۱-دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان منتخب ملت، از ابتدا، خود را موظف به تحقق خواست مردم در تعامل سازنده با جهان و تلاش خستگی ناپذیر برای رهایی کشور از بند تحریم‌های ظالمانه و لغو قطعنامه‌های خطرناک شورای امنیت سازمان ملل متحد می‌دانسته است و در این راه همواره تابع سه اصل عزت، حکمت و مصلحت بوده و تیم مذاکره کننده نیز، تمام تلاش خود را برای کسب بیشترین منافع و اعطای کمترین امتیاز، به کار بسته است.

۲-راهبرد اصلی و اعلام شده دولت، در مذاکرات طولانی با شش کشور و اتحادیه اروپا، تأمین منافع ملی بوده است و در این مسیر، هیچیک از حقوق، توانایی‌ها و ظرفیت‌های راهبردی کشور مورد مذاکره و معامله قرار نگرفته است؛ بلکه بهانه‌های واهی برای متهم کردن ایران را از دست بدخواهان گرفته و حقوق مسلم ملت ایران را برای پیشرفت و حضور عزّتمندانه در اقتصاد جهانی تثبیت کرده است.

۳-برجام از نظر جهانیان، یک دستاورد بی نظیر در عرصه‌ دیپلماسی و صلح و امنیت منطقه ای و بین المللی است. شکستن اجماع جهانی علیه ایران، رسوائی صهیونیست‌ها، برچیده شدن تحریم¬های بین¬المللی، و به رسمیت شناخته شدن برنامه صلح آمیز هسته‌ای کشور بخشی از دستاوردهای برجام به شمار می رود.

۴–دولت امریکا که همواره، مجامع بین المللی را در حمایت از خود بسیج می کرد و کشورها را با الزام به تحریم، در مقابل ایران قرار می داد، اینک با صهیونیستها تنها مانده و شاهد حمایت جهانی از موضع منطقی و عزتمندانه ایران اسلامی است.

۵-رئیس جمهور فعلی آمریکا مدعی است در جریان برجام کاملاً متضرر شده است و ایران را کشوری می داند که بدترین توافق را به او تحمیل کرده‌است. او خروج از برجام را پاسخی برای تحقیر آمریکا در برابر ایران می‌داند. در چنین شرایط خطیری که وحدت ملی یک ضرورت است، سوال این است که حمله به دولت و تخریب دستاوردهای کشور که همراه با افزایش قدرت دفاعی و تقویت جایگاه منطقه‌ای ایران به دست آمده است، همصدائی با چه جریانی و ریختن آب به آسیاب چه کسانی است؟

۶-متأسفانه آنان که باید عذرخواه مواضع نادرست خود در گذشته باشند، طلبکارانه به دستاوردهای ملی می تازند و حاضر نیستند به این سوال پاسخ دهند که خسارت‌های تحریم ظالمانه بر ملت ایران چه میزان بوده و برای پیش گیری به موقع از آن خسارت‌ها چه کرده اند؟ آنها هیچ گاه حاضر نیستند از ناتوانی خود در ارائه راه‌های جایگزین برجام سخن بگویند و صادقانه بابت رویکرد غلط و کارشکنی های خود در روند پیشرفت کشور، از ملت عذرخواهی کنند. آنها در تعارضی آشکار، هم دلواپس حضور آمریکا در برجام بوده‌اند و هم شاکی خروج آمریکا از برجام. مدیریت مسئولانه کشور، عرصه تناقض گوئی نیست؛ بلکه نیازمند تصمیم قاطع و عمل شجاعانه است.

۷-دولت ضمن استقبال از تمامی اظهار نظرها و توصیه‌های خیرخواهانه، اعلام می‌کند که تمامی مراحل مذاکرات و توافق، در چارچوب قانون اساسی، اختیارات و مسئولیتهای رئیس جمهور و مصوبات شورای عالی امنیت ملی بوده است. در شرایط جدید نیز برای مقابله موثر با اقدام تحریک آمیز آمریکا، و تضمین‌ انتفاع ایران از برجام، تدابیر لازم اتخاذ شده و در حال اجرا است.

۸-در شرایط حساس کنونی که بار دیگر، دولت زیاده خواه امریکا، زبان به تهدید ایران گشوده است، از همه شخصیت‌ها و گروه‌های وفادار به انقلاب اسلامی انتظار می‌رود که با پیروی از رهنمودهای مقام معظم رهبری، به انسجام و وحدت ملی مدد رسانند و با حمایت از مواضع دولت در صحنه بین المللی، به جهانیان نشان دهند که مردم ایران یکپارچه و یک صدا، در مقابل ناقضان عهد، ایستادگی و از حقوق خود دفاع خواهند کرد.

دبیرخانه شورای اطلاع رسانی دولت

تلاش‌های دیپلماتیک در بالاترین سطح رهبران اروپا برای جلوگیری از فروپاشی توافق هسته‌ای میان ایران و قدرت‌های جهانی شکل گرفته است. آنگلا مرکل با ولادیمیر پوتین گفتگو کرده و ترزا می‌با دونالد ترامپ تماس گرفته است. مرکل و ماکرون با روحانی هم رایزنی کرده اند. همزمان فرانسه در انتقادی تند گفته اروپا نباید هزینه تصمیم آمریکا را بپردازد.
 
به گزارش فرارو، اروپا نگران تبعات اقتصادی بازگشت تحریم‌های امریکا علیه ایران است.
 
روز جمعه برونو لومر، وزیر بازرگانی فرانسه ضمن "غیرقابل قبول" خواندن تحریم‌های آمریکا گفته کشور‌ها به نظر اقتصادی "استقلال" دارند و با کشور‌های اروپایی نباید مثل دولت‌های وابسته رفتار کرد؛ دولت‌هایی که راه را باز می‌کنند تا آمریکا پلیس اقتصاد جهان باشد.
 
فرانسه از جمله کشور‌هایی است که پس از برجام قراردا‌های مهم و بزرگی با ایران بسته است. شرکت‌های ایرباس، توتال، رنو و پژو با خروج امریکا از برجام و تشدید تحریم‌ها احتمالا متضرر می‌شوند.
 
آلمان و انگلیس نیز تلاش‌های و مذاکرات خود برای حفظ منافع اروپا آغاز کرده اند. ترزا می‌نخست وزیر انگلیس با ترامپ در این باره گفتگو کرد و تاکید کرد که کشورش به برجام "قویا متعهد" خواهد ماند.
 
آنگلا مرکل نیز که پیش از خروج آمریکا به این کشور سفر کرد و با ترامپ درباراه برجام مذاکره کرده بود با حسن روحانی و ولادیمیر پوتین گفتگو کرد.
 
تحرکات دیپلماتیک اروپا در شرایطی بالا گرفته است که جمهوری اسلامی ایران نیز محمد جواد ظریف را مامور کرده تا با کشور‌های باقیمانده در برجام برای حفظ آن رایزنی کند.
 
او برای گفتگو با رهبران روسیه، چین، بریتانیا، فرانسه و آلمان به پکن، مسکو و بروکسل سفر می کند و روز سه‌شنبه هفته آینده با وزاری خارجه آلمان، فرانسه و انگلیس مشترکا دیدار می‌کند.
 
پس از خروج آمریکا از برجام حسن روحانی اعلام کرد "از این لحظه توافق برجام میان ایران و پنج کشور است؛ از این لحظه ۱+۵، یک را از دست داده است و در این شرایط ما باید منتظر آن باشیم که شش کشور بزرگ جهانی نسبت به این توافق چگونه عمل خواهند کرد."
 
رئیس‌جمهوری با بیان اینکه ما ظرف چند هفته آینده ضمن مذاکره با کشور‌های اروپایی، روسیه و چین، رایزنی‌ها و هماهنگی‌های لازم را انجام می‌دهیم، گفت: «اگر در پایان این مدت کوتاه به این نتیجه برسیم که با همکاری پنج کشور عضو برجام می‌توانیم به هر آنچه که منافع ملت ایران بوده برسیم، علی‌رغم حرف‌های بی‌نزاکت امشب ترامپ، برجام پایدار خواهد ماند و ما می‌توانیم به سمت ثبات در منطقه قدم‌های خود را برداریم. ولی اگر دیدیم که چنین نیست من در گفت‌وگویی با مردم کشورمان ایران موضع‌مان را به اطلاع آنان خواهم رساند.»
 
رهبر معظم انقلاب نیز درباره مذاکره با اروپا تاکید کردند: «حالا گفته میشود که برجام را میخواهیم با این سه کشور اروپایی ادامه بدهیم؛ من به این سه کشور هم اعتماد ندارم. من میگویم به این‌ها هم اعتماد نکنید؛ [اگر]میخواهید قرارداد بگذارید، تضمین به دست بیاورید -تضمین واقعی، تضمین عملی- وَالّا فردا این‌ها هم همان کاری را خواهند کرد که آمریکا کرد، [امّا]به یک شیوه‌ی دیگر.»
 
به این ترتیب به نظر می‌رسد، هم اروپا برای قانع کردن آمریکا به حفظ منافعش کار سختی دارد و هم وزیر خارجه ایران، محمد جواد ظریف برای حفظ حداکثری برجام ماموریت بسیار دشواری را خواهد داشت.
ماموریت دشوار ظریف
دکتر عبدالرضا فرجی راد سفیر پیشین ایران در نروژ و مجارستان، کارشناس مسائل ژئوپولتیک و استاد دانشگاه در این باره گفت: «ماموریت آقای ظریف بسیار دشوار است. با خروج آمریکا از برجام به اروپا بر خورده است و آمریکا درخواست‌های اروپا را مورد توجه قرار نداده است. حتی گفته می‌شود توافقات اولیه‌ای هم بین اروپا و آمریکا شده بود که ترامپ به صورت ناگهانی همه رد کرد و به سیم آخر زد. ترامپ همراه با خروج به نوعی بالاترین سخت گیری را نیز درباره ایران آغازکرد.»

او افزود: «اروپایی‌ها معتقدند آمریکا متحد آنهاست و باید در برخی زمینه‌ها که مرتبط با امنیت اروپاست همکاری کند. ضمن اینکه برجام در شورای امنیت به تصویب رسیده است و اروپا اقدام آمریکا را توهینی به خود، نظام بین الملل و سازمان ملل تلقی می‌کنند. این احساس در اروپایی‌ها به وجود آمده که آمریکا تصور می‌کند که اروپا ابزار دست آنهاست و هر موقع لازم بداند منافع شان را حفظ می‌کند و زمانی هم که نخواهد به منافعشان ضربه می‌زند.»
 
این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی با بیان اینکه از" طرف دیگر دست اروپا بسته است"، گفت: «در نظام جهانی تمام سیستم‌های مالی به هم پیوند خورده است و مرکزیت آن هم در آمریکاست. برای اروپا خیلی سخت است که بخواهند با فردی معامله کنند که رفتار‌های غیر منتظره دارد.»

او با اشاره به ماجرای قانون داماتو که در زمان کلینتون علیه ایران تصویب شد،افزود: «در آن زمان اروپایی‌ها کار کلینتون را غیر قانونی و خلاف عرف بین المللی دانستند و با آن مقابله کردند، دولت کلینتون دربرابر اروپا کوتاه آمد. آن‌ها نمی‌خواستند روابط را بین دو قدرت جهانی به تیرگی برسانند. کوتاه آمدن دولت کلینتون باعث شد اروپایی‌ها با توتال در ایران کار اقتصادی را آغاز کنند. اما این بار یکسری قطع نامه‌ها و تحریم‌های وجود دارد که مشکلاتی به وجود آورده که کار را برای اروپا سخت می‌کند.»

فرجی راد معتقد است " اروپا باید به دنبال طراحی جدیدی برای کار کردن با ایران باشد. چون مسئله تبادل پول در حال حاضر از اهمیت خاصی برخوردار است و اروپا باید بتواند این مشکل را حل کند. یک راه این است که نهاد مالی ایجاد کنند که این نهاد مالی صرفا با یورو کار کند و هیچ ارتباطی با ایالات متحده و فعالیت‌های اقتصادی در آمریکا نداشته باشد و کشور‌های اروپایی قانع شوند که کار با ایران را از طریق این نهاد مالی انجام دهند. عملی شدن این موضوع زمان‌بر است و بستگی به طرفین ماجرا دارد."

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی گفت: «چالش دیگر این است که اروپا ضمن اینکه نمی‌خواهد از برجام خارج شود، به دنبال آن است که اینگونه وانمود نشود که از ایران حمایت می‌کند. اروپایی‌ها می‌گویند ما به برجام اعتقاد داریم، اما با دو مسئله دیگر ایران یعنی فعالیت‌های منطقه‌ای و مسئله موشکی مشکل داریم. به این ترتیب کار آقای ظریف راحت نیست. طبیعتا اروپایی‌ها این دو مورد را در مذاکرات خود با ایران مطرح می‌کنند.»

فرجی راد درباره احتمال همکاری اروپا با آمریکا اظهار کرد: «این امکان وجود دارد و احتمال آن نسبتا زیاد است. اروپا از برجام خارج نمی‌شود، طبیعتا مذاکرات را طولانی می‌کند. یک مانع عمده مذاکرات اروپا مسئله موشکی و منطقه‌ای ایران است. اروپا بعید است که خیلی سریع یک چهارچوب جدید برای اجرای برجام ایجاد کند. آن‌ها خواسته‌هایی دارند، از یکطرف می‌خواهند ایران را راضی کنند که از برجام خارج نشود و از طرف دیگر می‌خواهند با آمریکا سرشاخ نشوند. کار پیچیده و زمانبر است و باید دید که ایران چقدر تحمل دارد و احتمالا اگر احساس کند مسئله خیلی طولانی شده است و محدودیت‌های اقتصادی بیشتر شود ممکن است تصمیم دیگری بگیرد.»

این استاد دانشگاه موضع احتمالی آمریکا در قبال مذاکرات اروپا با ایران را اینگونه تحلیل کرد: «آمریکایی‌ها نمی‌پذیرند که اروپا با ایران مذاکره کند و به توافق برسد، آن‌ها هم از برجام خارج شوند و هم تماشاگر توافق ایران و اروپا باشند. اگر شما به سخنان بعد از خروج ترامپ از برجام دقت کنید، می‌بینید که او تاکید دارد که با ایران مذاکره کند. تجربه تاریخی هم این را نشان می‌داد. در دوران اصلاحات زمانی که ایران و سه کشور اروپایی بر سر پرونده هسته‌ای به توافق رسیدند آمریکا آن توافق را به هم زد و گفت، چون ما نبودیم قابل قبول نیست؛ لذا در مذاکرات بعدی اروپا مجبور شد آمریکا را وارد مذاکرات کند، ایران هم تائید کرد و آن موقع بود که مذاکرات به موفقیت رسید.»

به گفته فرجی راد " حالا هم اگر فقط اروپا با ایران مذاکره کند آمریکا فشار‌ها را بیشتر می‌کند. با این حال می‌شود مذاکرات مقدماتی را با اروپایی‌ها آغاز کرد، اما در دوره‌های بعدی آن آمریکا را هم دخالت داد، شاید اینگونه اجرای برجام به نتیجه برسد. در غیر اینصورت بعید است که اروپا به تنهایی بتواند با ایران به توافق برسد، با ایران کار کند و آمریکا هم تماشا کند. شیوه آمریکا ایجاد ترس است. آن‌ها هر چه جلوترمی‌رویم تحریم‌های بیشتر وضع می‌کنند و فشار را افزایش می‌دهند. همین حالا سفیر آمریکا در آلمان پس از خروج ترامپ به تمام شرکت‌ها اخطار داده است، در جا‌های دیگر هم همینطور است. "

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی درباره موضع و عملکرد احتمالی روسیه و چین در این باره گفت: «روسیه و چین پس از خروج آمریکا از برجام موضع قاطعی نگرفتند. آن‌ها انتظارات را بر آورده نکردند. اروپایی‌ها خیلی بهتر عمل کردند.»

او در پاسخ به این سوال که چقدر می‌توانیم به مذاکرات ظریف خوشبین باشیم، عنوان کرد: «باید خوشبین بود. این مسائل باید حل شود، نمی‌شود راهی را برویم که از حالا تصور کنیم انتهای این راه بن بست است. باید تلاش کرد، اگر این راه نتیجه ندهد کار مشکل می‌شود. صادرات نفت ایران به دشواری انجام می‌شود، پول به داخل کشور انتقال پیدا نمی‌کند و بیمه کشتی‌ها دوباره برداشته می‌شود و ....»

قیمت نفت روز چهارشنبه پس از اینکه دونالد ترامپ اعلام کرد از برجام خارج می‌شود، بیش از دو درصد صعود کرد و به بالاترین حد در سه سال و نیم گذشته رسید.

به گزارش ایسنا، بهای معاملات آتی وست تگزاس اینترمدیت آمریکا ۱.۶۱ دلار یا ۲.۳ درصد افزایش یافت و به ۷۰.۶۷ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین قیمت از نوامبر سال ۲۰۱۴ بود.

بهای معاملات آتی نفت برنت در یک مقطع تا سطح ۷۶.۷۵ دلار در هر بشکه صعود کرد که بالاترین قیمت از نوامبر سال ۲۰۱۴ بود. برنت با ۱.۸۸ دلار یا ۲.۵ درصد افزایش نسبت به قیمت نهایی روز گذشته، ۷۶.۷۳ دلار معامله شد.

در چین که بزرگترین خریدار نفت ایران است، بهای معاملات آتی نفت شانگهای به حدود ۷۰.۶۷ دلار درهر بشکه رسید که بالاترین حد قیمت به دلار از زمان راه اندازی شدن این معاملات در اواخر مه بود.

رئیس جمهور آمریکا روز سه شنبه اعلام کرد از توافق هسته ای بین المللی با ایران که در اواخر سال ۲۰۱۵ منعقد شده بود، خارج می‌شود. این خبر ابهاماتی را نسبت به روند عرضه نفت در بازار جهانی ایجاد کرد.

به گفته ویلیام اولاگلین، تحلیلگر سرمایه گذاری در شرکت "ریوکین سکیوریتیز" استرالیا، بزرگترین رویداد روز گذشته، لغو توافق هسته‌ای از سوی رئیس جمهور آمریکا بود. بنابراین احتمالا تحریم‌های آمریکا علیه تهران باز می‌گردند که به نوبه خود بر صادرات نفت ایران تاثیر خواهد گذاشت.

ایران در سال ۲۰۱۶ پس از برچیده شدن تحریمهای بین‌المللی تحت توافق هسته‌ای، به عنوان یک صادرکننده بزرگ نفت به بازارهای جهانی بازگشت و صادراتش در آوریل به بیش از ۲.۶ میلیون بشکه در روز رسید که این کشور را سومین صادرکننده بزرگ نفت اوپک پس از عربستان سعودی و عراقی می‌سازد.

تحلیلگران گروه بانکی ANZ نیز عنوان کردند تصمیم ترامپ احتمالا باعث محدود شدن قابل توجه عرضه در نیمه دوم سال ۲۰۱۸ و سال ۲۰۱۹ خواهد شد.

هنوز مشخص نیست بازارهای نفت جهان از این تصمیم چه تاثیری خواهند پذیرفت. آمریکا نفت ایران را خریداری نمی‌کند در حالی که سایر کشورهای حاضر در توافق هسته‌ای شامل روسیه، انگلیس، فرانسه و آلمان با پایان دادن به برجام مخالف هستند و ممکن است به خرید نفت ایران ادامه دهند.

آسیا که بزرگترین واردکننده نفت از ایران است، احتمالا همانند دوره قبلی تحریمها، به خرید نفت از ایران ادامه می‌دهد.

بر اساس گزارش رویترز، همه قراردادهای آتی نفت شاهد افزایش حجم معاملات بودند زیرا سفته بازان با امید به سودگیری از رشد قیمتها، به خرید قراردادهای جدید اقدام کردند.

اصغر فرهادی ضمن اظهار نظر درباره خروج آمریکا از توافق هسته‌ای از پیشنهاد سینمایی خارجی‌اش سخن گفت.

به گزارش ایسنا، نمایش فیلم «همه می‌دانند» در افتتاحیه هفتاد و یکمین جشنواره فیلم کن با خبر خروج آمریکا از توافق هسته‌ای مصادف شد، اتفاقی که فرهادی اثرات و فشار آن را بیشتر متوجه مردم ایران می‌داند تا دولت ایران.

کارگردان ایرانی برگزیده اسکار در این باره به واشنگتن پست گفت: در چند روز اخیر بسیاری از ایرانیان برای من پیام‌های محبت آمیزی ارسال کردند اما من در این پیام‌ها ناراحتی را نیز حس کردم. خروج آمریکا از توافق را اصلا نمی‌توانم باور کنم و خیلی متاسف شدم چون این موضوع تنها به دولت ایران مرتبط نیست بلکه به مردم ایران ربط دارد و این مردم هستند که تحت فشار قرار می‌گیرند. چند سال پیش زمانی که در حال سفر به خارج از کشور بودم مادری از من درخواست کرد که به رسانه‌ها بگویم فرزندش نیاز به دارو دارد و این به دلیل تحریم‌ها بود که دارویی برای او موجود نبود. خروج از توافق هسته‌ای توسط آمریکا تنها بهانه‌ای است که آنها کاری کنند که برخلاف کارهای "اوباما" باشد.

فرهادی در بخش دیگری از صحبت‌هایش با تکرار این که اولویتش ساخت فیلم در ایران است عنوان کرد: چندین پیشنهاد ساخت فیلم انگلیسی زبان دارم. یکی از آنها بر اساس یک داستان واقعی از نیویورک تایمز است که موضوعی انسانی و جهانی دارد. شاید روزی این فیلم را ساختم اما در حال حاضر اولویت من نیست.

فیلم «همه می دانند» پس از نمایش به عنوان فیلم افتتاحیه جشنواره کن در ۴۳۰ سالن سینما در فرانسه اکران آغاز خود را آغاز کرده و گفته می‌شود در دو روز اول اکران ۱۵۰ هزار نفر مخاطب در فرانسه داشته است.

طبق اعلام پیشین فیلم اسپانیایی زبان «همه می‌دانند» از تاریخ ۱۳ سپتامبر (۲۲ شهریور) در سینماهای آرژانتین، از تاریخ ۱۴ سپتامبر (۲۳ شهریور) نیز در سینماهای کشور اسپانیا به روی پرده خواهد رفت. این فیلم همچنین از تاریخ ۲۰ سپتامبر (۲۹ شهریور) نیز در سینماهای کشور روسیه اکران عمومی خود را آغاز کند.

کمپانی آمریکایی «فوکس فیچرز» که یکی از شرکت‌های تابع «یونیورسال پیکچجرز» است، حق پخش فیلم «همه می‌دانند» را در آمریکا، کانادا، بریتانیا، استرالیا، نیوزلند، آفریقای جنوبی، هند، برخی مناطق آسیا وخاورمیانه (به استثنای ایران ) خریداری کرده است. کمپانی «Hishow» نیز حق توزیع این فیلم را در کشور چین در اختیار گرفته است.

آیت الله سید محمدمهدی حسینی همدانی، نماینده ولی فقیه در استان البرز در خطبه های نماز جمعه (21 اردیبهشت) با توصیه خود و دیگران به رعایت تقوای الهی گفت: بدعهدی امریکا نسبت به توافقنامه برجام نگاهی عبرت آمیز از اعتماد به استکبار است.

 

به گفته آیت الله حسینی همدانی مسئله امروز خروج امریکا از برجام فرصت تأمل برانگیز و عبرت آموز برای آن است که به این مطلب برسیم که گوش نسپاردن به امر رهبر و اعتماد به دشمنان چه عواقبی دارد.

 

وی افزود: نتیجه برجام خسارت محض بود و نگاه و افق هدایت رهبر معظم انقلاب چهره پلید استکبار را نشان داد و این مهم که دشمن قابل اعتماد نیست و نباید به آن اعتماد کرد.

 

خطیب نماز جمعه کرج در محور دیگر سخنان خود در خصوص برجام به برخورد اقتدار آمیز رئیس جمهور کشورمان اشاره کرد و گفت: تغییر نگاه به سمت اروپایی ها اشتباه است چرا که اروپا نیز راه استکبار جهانی آمریکا را می رود تنها خواسته های خود را به زبان دیگری عنوان می کند.

 

وی با تامل بر این مهم که مسئولان نظام باید متوجه این مطلب باشند که آمریکا و اروپا همانند قیچی خواهان تکه تکه شدن ایران هستند و در این مسیر هدف واحدی دارند بر هوشیاری مسئولان نظام تاکید کرد.

 

خطیب نماز جمعه کرج افزود: افراد غرب زده داخل کشور باید بدانند که ارتقاء توان موشکی خط قرمز ایران است و نسبت به این امر هیچ تلاشی را فروگذار نمی کنند.

 

آیت الله حسینی همدانی به فرمایشات اخیر رهبر انقلاب اسلامی اشاره کرد و توضیح داد: سنگ اندازی ها و تحریم های اقتصادی و سیاسی دشمنان مانع پیشرفت و عقب گرد ایران نشد و امروز مردم با انسجام ملی و اطاعت از دستورات رهبر انقلاب این مسیر را طی می کنند.

 

وی به نقش لابی های اسرائیل و کشتار رژیم صهیونیستی نیز اشاره کرد  و این رژیم را یک عنصر پلید خواند که به زودی دنیا شاهد محو آن خواهد بود.

 

لایحه اف آی تی اف محور دیگر سخنان و خطبه های نماینده ولی فقیه در البرز بود که در خصوص آن مطرح کرد: تصویب این لایحه به معنای کاهش امنیت کشور است.

 

وی با تاکید بر لزوم ورود شورای نگهبان به تصویب این لایحه توضیح داد: قبول و تصویب این لایحه به معنای تشدید تحریم ها و شدت گرفتن فعالیت استکبار بر مسائل متعدد کشور است.

شبستان

حجت الاسلام روحی یزدی، رئیس شورای هماهنگی و تبلیغات اسلامی استان البرز در اطلاعیه ای آورده است: مردم استان البرز جمعه 21 اردیبهشت پس از اقامه نماز با شکوه جمعه در راهپیمایی مردم اعتراض خود را به بدعهدی ایالات متحده آمریکا در خروج از برجام اعلام می کنند.

 

حجت الاسلام روحی یزدی مطرح کرد: به دنبال اعلام ترامپ مبنی بر خروج از موافقتنامه برجام نمازگزاران در تمامی مصلی های نماز جمعه پس از اقامه نماز در قالب راهپیمایی برگزار می گردد.

 

رئیس شورای هماهنگی و تبلیغات اسلامی استان البرز افزود: این راهپیمایی در کلانشهر کرج از مصلی امام خمینی(ره) به سمت امامزاده حسن(ع) برپا می شود.

 

جامعیت روحانیت استان البرز نیز در پیامی با برائت از استکبار جهانی آورده است: بار دیگر تفکر غرب گرایی تحقیر و حقانیت ولایت فقیه که به فرموده امام (ره)  ولایت رسول الله است، اثبات شد.

 

به همین منظور جامعیت روحانیت استان نیز همدوش با ملت ایران با برائت از شیطان بزرگ آمریکا و تبعیت از حکیم فرزانه در این راهپیمایی حضور پیدا می کند.

شبستان البرز

 

قیمت نفت روز چهارشنبه پس از اینکه دونالد ترامپ اعلام کرد از برجام خارج می‌شود، بیش از دو درصد صعود کرد و به بالاترین حد در سه سال و نیم گذشته رسید.

به گزارش ایسنا، بهای معاملات آتی وست تگزاس اینترمدیت آمریکا ۱.۶۱ دلار یا ۲.۳ درصد افزایش یافت و به ۷۰.۶۷ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین قیمت از نوامبر سال ۲۰۱۴ بود.

بهای معاملات آتی نفت برنت در یک مقطع تا سطح ۷۶.۷۵ دلار در هر بشکه صعود کرد که بالاترین قیمت از نوامبر سال ۲۰۱۴ بود. برنت با ۱.۸۸ دلار یا ۲.۵ درصد افزایش نسبت به قیمت نهایی روز گذشته، ۷۶.۷۳ دلار معامله شد.

در چین که بزرگترین خریدار نفت ایران است، بهای معاملات آتی نفت شانگهای به حدود ۷۰.۶۷ دلار درهر بشکه رسید که بالاترین حد قیمت به دلار از زمان راه اندازی شدن این معاملات در اواخر مه بود.

رئیس جمهور آمریکا روز سه شنبه اعلام کرد از توافق هسته ای بین المللی با ایران که در اواخر سال ۲۰۱۵ منعقد شده بود، خارج می‌شود. این خبر ابهاماتی را نسبت به روند عرضه نفت در بازار جهانی ایجاد کرد.

به گفته ویلیام اولاگلین، تحلیلگر سرمایه گذاری در شرکت "ریوکین سکیوریتیز" استرالیا، بزرگترین رویداد روز گذشته، لغو توافق هسته‌ای از سوی رئیس جمهور آمریکا بود. بنابراین احتمالا تحریم‌های آمریکا علیه تهران باز می‌گردند که به نوبه خود بر صادرات نفت ایران تاثیر خواهد گذاشت.

ایران در سال ۲۰۱۶ پس از برچیده شدن تحریمهای بین‌المللی تحت توافق هسته‌ای، به عنوان یک صادرکننده بزرگ نفت به بازارهای جهانی بازگشت و صادراتش در آوریل به بیش از ۲.۶ میلیون بشکه در روز رسید که این کشور را سومین صادرکننده بزرگ نفت اوپک پس از عربستان سعودی و عراقی می‌سازد.

تحلیلگران گروه بانکی ANZ نیز عنوان کردند تصمیم ترامپ احتمالا باعث محدود شدن قابل توجه عرضه در نیمه دوم سال ۲۰۱۸ و سال ۲۰۱۹ خواهد شد.

هنوز مشخص نیست بازارهای نفت جهان از این تصمیم چه تاثیری خواهند پذیرفت. آمریکا نفت ایران را خریداری نمی‌کند در حالی که سایر کشورهای حاضر در توافق هسته‌ای شامل روسیه، انگلیس، فرانسه و آلمان با پایان دادن به برجام مخالف هستند و ممکن است به خرید نفت ایران ادامه دهند.

آسیا که بزرگترین واردکننده نفت از ایران است، احتمالا همانند دوره قبلی تحریمها، به خرید نفت از ایران ادامه می‌دهد.

بر اساس گزارش رویترز، همه قراردادهای آتی نفت شاهد افزایش حجم معاملات بودند زیرا سفته بازان با امید به سودگیری از رشد قیمتها، به خرید قراردادهای جدید اقدام کردند.

رضا نصری کارشناس حقوق بین‌الملل

بزرگ‌ترین و بلندمدت‌ترین زیان آمریکا در جریان خروج از برجام، آسیب شدیدی است که به اعتبار این کشور در عرصه انعقاد توافقات بین‌المللی وارد آمده است. در صحنه‌ بین‌المللی، بسیاری از کارشناسان و حتی متحدین آمریکا نسبت به تضعیف این اعتبار به دولت ترامپ هشدار داده‌اند. به‌ویژه اینکه این دولت هم‌اکنون درصدد آغاز مذاکرات هسته‌ای با کره‌شمالی است و بیم آن می‌رود که آسیب اعتباری واشنگتن به تشدید بحران با پیونگ‌یانگ منتهی شود.

در عرصه داخلی نیز شدیدترین انتقادات به دولت ترامپ در رابطه با همین آسیب است. نه تنها مقامات سابق ارشد آمریکا - مانند اوباما، جان کری و هیلاری کلینتون - و حزب دموکرات به این بی پروایی ترامپ انتقاد کرده‌اند، بلکه شخصیت‌های شاخص جمهوری‌خواهان هم از این شرایط بسیار ناخرسند شده‌اند. به همین خاطر، مقامات دولت ترامپ تلاش می‌کنند رفتار آمریکا در قبال برجام را یک «خروج» (Withdrawal) از توافق‌نامه و نه «نقض» آن معرفی کنند. در واکنش‌های رسانه‌ای اولیه پس از موضع‌گیری ترامپ، مشاور امنیت ملی او - جان بولتون - نیز بر واژه «خروج» تاکید فراوان داشت تا مقوله «نقض» را به حاشیه براند.

اما صرف‌ تاکید مقامات ترامپ بر واژه «خروج» به جای «نقض» خود دست‌کم دو پیام مهم در بر دارد:

۱- اول اینکه این موضع‌گیری نشان می‌دهد – به‌رغم همه شعارها و لفاظی‌های تند - دولت آمریکا به‌شدت نسبت به اعتبار بین‌المللی خود حساسیت دارد. مقامات دولت آمریکا خوب می‌دانند که آسیب ناشی از دروغگویی دولت بوش برای حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ همچنان گریبانگیر کارگزاران این کشور در عرصه بین‌المللی است و به‌شدت قدرت مانور دیپلماتیک واشنگتن را محدود کرده است. از این رو، آنها قصد دارند این آسیب جدید را در حد توان خود خنثی یا مدیریت کنند هم افکار عمومی داخلی و هم سایر دولت‌ها را در مورد عملکرد نامتعارف خود با زبانی شبه حقوقی و به ظاهر «عقلانی» توجیه کنند. البته این حساسیت و ضعف دولت آمریکا برای دستگاه دیپلماسی ایران یک فرصت کم‌نظیر است که می‌تواند از آن به بهترین شکل بهره‌برداری کند.

۲- دوم اینکه تاکید مقامات دولت آمریکا بر واژه «خروج» - به‌جای هر فرمول جایگزین - نشان می‌دهد آنها یا چنان «بی‌حساب» شیوه خروج‌شان را برنامه‌ریزی کرده‌اند که تبعات حقوقی آن را در نظر نگرفته‌اند یا تبعات حقوقی آن را عامدانه بر «آسیب اعتباری» ترجیح داده‌اند. تبعات حقوقی این رویکرد هم برای ایالات‌متحده کم نیست. یکی از این تبعات این است که آمریکا با اعلام «خروج»‌اش از برجام در عمل خود را از استفاده از سازوکار «بازگشت‌» تحریم‌های شورای امنیت (snap back) محروم کرده است و دیگر نمی‌توانند به‌عنوان یک «عضو» توافق‌نامه شکایتی را علیه ایران به «کمیسیون مشترک» برجام و در نهایت به شورای امنیت سازمان ملل تسلیم کند.

به عبارت دیگر، دولت ترامپ به‌دست خود، آمریکا را از احیای تحریم‌های چندجانبه و بسیار موثر شورای امنیت محروم ساخته و در عمل دامنه اهرم‌های خود را به تحریم‌های فرامرزی و یکجانبه کنگره محدود کرده است. پیامد دیگر این رویکرد این است که آمریکا در عمل خود را از یک «رای» در کمیسیون مشترک برجام محروم کرده و توازن نابرابر آرای «غربی» را به نفع آرای غیرغربی (ایران، چین، روسیه) تعدیل کرده است. طبیعتا، با خروج از برجام، دولت ترامپ امکان درخواست بازرسی از مراکز حساس ایران در چارچوب برجام را نیز از خود گرفته و در عمل فرصت «بهانه‌‌تراشی» را نیز از استراتژیست‌های خود سلب کرده است. معتقدم هرچند پیامد‌های منفی ناشی از بازگشت تحریم‌های یکجانبه‌ آمریکا را نباید نادیده گرفت، اما از پیامد‌های مثبت آن نیز - که برای ایران حاوی فرصت‌‌های فراوان است - نباید غافل ماند.

دنیای اقتصاد