کشاورزی و باغداری پرهزینه سنتی با اینکه تلاشی برای امرار معاش و تکمیل و تامین زنجیره غذایی مردم به شمار می رود اما در این سال های کم بارش به دلیل بی توجهی به اسلوب مناسب، منابع آبی مناطقی همچون استان پرجمعیت البرز را به تاراج داده است.

 

به گزارش ایرنا، همزادی دهه های مهاجرپذیری با پدیده دگرگونی اقلیم یا خشکسالی، ماه ها و سال های پر تنش آبی پیش روی البرز قرار داده، چالشی که اگر توسط مردم و مسئولان به ویژه کشاورزان و باغداران مدیریت نشود، سفره های زیر زمینی این استان را نابود خواهد کرد.
وجود محدود اراضی کشاورزی و باغی(حدود 75 هزار هکتار) در استان کم وسعت البرز اگر چه به خاطر مرغوبیت و حاصلخیزی زمین، سال های پرمحصولی را برای بهره برداران رقم می زند اما مکیدن آب های سطحی و زیر زمینی بدون توجه به روش های نوین آبیاری، منابع آب را در ورطه نسیان قرار داده است.
از دیگر سو در این سال ها که دسترسی به سفره های زیر زمینی دشوار شده، زارعان و باغداران با حفر ده ها حلقه چاه عمیق، آب را در اعماق البرز جست وجو می کنند.
با اینکه تامین آب ازلایه های زیرین خاک هزینه های سنگین روی دست بهره برداران می گذارد اما روش های ناصحیح آبیاری نیز آب گران قیمت و کمیاب را به کام آسمان(تبخیر) می برد.
همچنین در این وضعیت تنش آبی تولید محصول زارعی و باغی به قیمت نابودی سفره های زیر زمینی و آب های سطحی تمام می شود و نداشتن برنامه و اسلوب کشت نیز، ضایعات سنگین کشاورزی روی دست زارعان می گذارد.
با این حال شمار پرتعداد چاه های غیرمجاز در دل دشت های تشنه البرز، سطح دسترسی به آب های زیر زمینی از 15 تا 40 متر دهه 70 به بیش از300 متر در زمان حال رسانده و چالش دیگری به نام فرونشست
به وجود آورده است.
از سویی مهاجرت های بی رویه و پدیده خشکسالی قرن یا تغییر اقلیم سبب شده تا هر روز برمیزان تکیدگی منابع آبی افزوده شود و چالش آب را سرفصل مشکلات قرار دهد.
تامین آب برای جمعیت میلیونی البرز در گستره جغرافیایی 5 هزارو 800 کیلومتر مربع این استان، موضوعی است که در این سال با صرف هزینه های گزاف همراه شده و تهی شدن سفره های زیر زمینی با حفاری های متعدد و جست وجوی برای آب گره خورده است.
زنگ کم آبی از2 دهه گذشته در استان پرجمعیت و مهاجر پذیر البرز به صدا درآمده ، خطری که مردم استان و گونه های گیاهی و جانوری را تهدید می کند.
استان البرز که در زمان ترسالی میانگین بارندگی آن از 350 میلی متر فراتر رفته در این سال ها ، آسمانش همچون گذشته نگاه سخاوتمندانه به کوه ها و دشت هایش ندارد.
آنطور که شاخص ها نشان می دهد میانگین بارندگی این استان در2 دهه اخیر به کمتراز300 میلی متر رسیده و سال زراعی جاری کم بارش ترین سال البرز در 100 سال گذشته گزارش شده است.
در این حال سیل جمعیت در استان البرز سبب شده که در طول حدود 4 دهه شمار ساکنان این استان از نزدیک به 150 هزار نفر به حدود 3 میلیون نفر برسد، جمعیتی که برای تامین آب آشامیدنی آن از سد ها تا سفره های زیر زمینی مدد گرفته شده است.
با اینکه سفره های آبی استان البرز خواسته یا ناخواسته باید با استان های همسایه تقسیم شود لیکن آنچه در این سال ها سبب تهی شدن سفره های زیر زمینی البرز شده، حفر بی رویه چاه های غیر مجاز است که شمار آنها
در مناطقی مانند ساوجبلاغ از مرز یکهزار حلقه گذشته است.
آمار ارائه شده درخصوص تعداد چاه های غیر مجاز آب در استان کم وسعت و درعین حال پرجمعیت البرز بیشتر از حد تصور است و به گفته کارشناسان یکی از عوامل عمده تهی شدن سفره های زیر زمینی در کنار کاهش بارندگی ، حفر بی رویه چاه های غیر مجاز است .
طبق بررسی های علمی میزان فرونشست زمین در دشت های البرز به حدود یک متر رسیده است.
به گفته داود نجفیان مدیرعامل آب منطقه ای البرز، تاکنون 11هزار حلقه چاه غیر مجاز در مزارع کشا ورزی ، باغ ها و ویلاها ی استان شناسایی شده است .
او می گوید: سالانه 70 میلیون متر مکعب آب بیشتر از ظرفیت سفره های زیر زمینی دراستان البرزبرداشت می شود.
مدیرعامل آب منطقه ای استان البرزاعلام کرد که طی 16 سال گذشته یک میلیارد و 100 میلیون متر مکعب از آبخوان های این استان خالی شده که می بایست طی 3 تا 4 سال آینده کسری آبخوان های البرز جبران شود.
وی ادامه داد: در صورت تقویت نشدن سفره های زیر زمینی آب، جبران خسارت این منابع آبی البرز امکانپذیر نیست.
این مسئول با اشاره به اینکه بیشتر کشورها منابع آبی و طبیعی را برای آیندگان ذخیره می کنند، بیان داشت:مدیریت مردم در مصرف آب و کاهش مصارف کشاورزی لازمه پیشگیری از هدر روی آب است.
به گفته نجفیان، اکنون 85 درصد آبخوان های کشور مصرف می شود که قرار است در برنامه ششم توسعه به 60 درصد کاهش یابد.
مدیرعامل آب منطقه ای البرز با بیان اینکه در بخش کشاورزی بعضی از محصولات نیاز به آب زیادی دارند، گفت: برای کاهش مصرف در بخش کشاورزی باید به شیوه های جدید آبیاری متوسل شد.
نجفیان ادامه داد: دولت سال گذشته کارگروه سازگاری با کم آبی را تشکیل داد تا شرایطی پایداربه وجود آید و درپایان 5 ساله ششم 25 درصد برداشت از آبخوان ها کاهش یابد.
وی اظهارداشت:92 درصد آب مصرفی کشور در بخش کشاورزی و مابقی آن به سایر بخش ها اختصاص دارد.

** کشاورزی سنتی از عوامل مصرف زیاد آب

این مسئول، کشاورزی سنتی را یکی از عوامل اصلی مصرف زیاد آب و برداشت بی رویه از آبخوان های البرز عنوان کرد واظهارداشت: در بسیاری از کشورها با اجرای کشاورزی صنعتی، افزون بر تنوع محصولات و عملکرد بالای تولید بر مشکل کم آبی غلبه شده است.
نجفیان خاطر نشان کرد: مصرف آب در کشاورزی صنعتی یک دهم کشاورزی سنتی است و برای اینکه در بخش کشاورزی و مصرف آب نیازهای کشور تحقق یابد، کشاورزی سنتی را باید کنار بگذاریم.
مدیرعامل آب منطقه ای البرزگفت: متوسط مصرف منابع آب در بخش کشاورزی ایران 35 درصد و در البرز 42 درصد است.
وی افزود: درصورتی که بتوانیم حتی 15 درصد مصرف آب را در بخش کشاورزی کاهش دهیم ، مشکل کم آبی دیگر بخش ها را مرتفع کرده ایم .
مدیر عامل آب منطقه ای البرز، یادآورشد: دولت مجبور است در بخش کشاورزی الگو های مصرف را تغییر دهد، چرا که در این بخش پتانسیل های زیادی وجود دارد.
نجفیان گفت: استفاده از آبیاری قطره ای مصرف آب را به یک سوم می رساند و می بایست در این زمینه فرهنگ سازی و اجبار صورت بگیرد.
این مسئول با اشاره به اینکه هزینه استفاده از آبخوان ها بسیار کم و دسترسی به آن ها آسان است، افزود: این امر سبب شده تا همچنان در ایران کشاورزی سنتی متداول باشد و کشاورزان رغبتی به صنعتی شدن نشان ندهند.
وی اظهارداشت: کارگروه طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیر زمینی به تصویب شورای آب رسید و برای وزرات جهاد کشاورزی تکالیفی است که افزایش عملکرد کشاورزی و تغییر الگوهای کشت را در پی دارد.
نجفیان خاطرنشان کرد: اکنون در استان البرز وابستگی به آب های زیر زمینی بیش از 70 درصد است و هر ساله یک متر مربع کاهش سطح آبی زیر زمینی داریم.
وی، تعداد چاهای غیر مجاز البرز را حدود 11 هزار حلقه چاه عنوان کرد و گفت:این تعداد چاه غیر مجاز به منابع زیر زمینی آسیب غیرقابل جبران وارد می کند.
مدیرعامل آب منطقه ای البرز درعین حال بیان داشت: حدود 5 هزار 600 حلقه چاه مجاز در البرز وجود دارد.
نجفیان گفت: نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاه های آب از 2 سال پیش تا کنون در دستور کار آب منطقه ای البرز قرار گرفته و در سال 94 حدود 245 حلقه چاه مجاز مجهز به کنتور آب شد.
وی گفت:در سال 95 نیز 565 حلقه چاه کنتوردار شد که با توجه به اعتباری که امسال برای نصب کنتور اختصاص یافته تا پایان سال تعداد بیشتری از چاه ها مجهزبه کنتورمی شود.
نجفیان افزود: نصب کنتورهای هوشمند میزان آب مصرفی چاه ها را مشخص می کند و با این اقدام از مصرف بی رویه آب های زیر زمینی جلوگیری می شود.
وی در بخش دیگری از سخنانش اظهارداشت: از ابتدای سال 91 تا 96 یک هزارو 646حلقه چاه غیر مجاز مسدود شد.

**298میلی متر بارش از ابتدای سال زراعی تا کنون در البرز
نجفیان گفت: از ابتدای مهر ماه سال گذشته تا کنون 298میلی متر بارش در البرز داشتیم که درمدت مشابه سال گذشته 404 میلی متر و متوسط بلند مدت 367 میلی متر بوده است.
وی افزود: طی این مدت 26.2 درصد کاهش بارندگی داشتیم و در بلند مدت نیز با کاهش 19 درصدی بارش مواجه هستیم.
وی بیان داشت: اکنون میزان ذخیره سد کرج 79 درصد است که نسبت به سال گذشته 15 درصد کاهش دارد و میزان ذخیره سد طالقان 71 درصد ثبت شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 26درصد کاهش آب نشان می دهد.

*** آبیاری فضاهای سبز شهری با آب غیر شرب
قاسم صالحی معاون بهره برداری آبفای البرز با بیان اینکه سازمان های فضای سبز شهرداری های استان موظف به تامین آب از منابع غیر شرب شده اند، گفت: اکنون زیرساخت ها فراهم نیست و حدود 300 لیتر در ثانیه آب برای مصارف فضای سبز شهری استفاده می شود.
وی ادامه داد: دربرخی مناطق شهری البرز پساب تصفیه شده فاضلاب برای آبیاری فضای سبز شهری اختصاص یافته است.
وی گفت: با توجه به کمبود آب، تغییر نوع آبیاری فضای سبز شهری ، مزارع کشاورزی و باغ ها باید در اولویت کاری قرار گیرد.
صالحی بیان داشت:برای کاهش مصارف آب فضای سبز، نخستین تصفیه خانه فاضلاب در کرج راه اندازی شده و قرار است تعداد دیگری ساخته شود.
وی نیز به ساکنان شهرهای استان توصیه کرد که از شیر آلات هوشمند برای مصارف خانگی استفاده کرده تا از هد روی آب جلوگیری شود.
معاون آبفای البرز گفت: 180 هزار مشترک پرمصرف در استان البرز شناسایی شده که بالاتر از میانگین الگوها، آب مصرف می کنند.
وی اظهار داشت: برای مدیریت فشار در شبکه و اصلاح و بازسازی شبکه های قدیمی طرح هایی داریم که مطابق برنامه تامین مالی به جلو خواهد رفت.
صالحی بیان داشت : بیشتر آب مصرفی مناطق شهری البرز از منابع زیر زمینی است و این منبع در حال افت است و شرایط خوب نیست.
وی گفت: اکنون 2 پدیده در بخش سفره های زیر زمینی آب در حال رخ دادن است که یکی عمیق تر شدن سطح دسترسی به سفره ها و دیگری فرونشست زمین است.
وی بیان داشت: به علت خشک شدن منابع آب زیر زمینی طی 5 سال گذشته 63 حلقه چاه آب شرب در استان البرز از مدار خارج شد.
صالحی ، همچنین میزان هدر روی آب براثر فرسودگی شبکه های آب البرز را 15 درصد اعلام کرد.

**ضرورت راه اندازی تصفیه خانه های پساب

عضو شورای اسلامی شهر و مدیرعامل پیشین سازمان پارک ها و فضای سبز شهرداری کرج با اشاره به محدودیت منابع آبی در استان البرز و کشور، گفت: امروز زمان توسعه تصفیه خانه های فاضلاب و بازچرخانی آب فرا رسیده است.
عباس زارع افزود: برهمین اساس برای سال جاری 6 پروژه تصفیه خانه فاضلاب (لوکال ) درکرج اجرا می شود.
وی با اشاره به اینکه مدیریت و نظارت بر چاه های غیر مجاز ضعیف است، افزود: وقتی موفق هستیم که یک چاه آب غیر مجاز را مسدود کنیم.
وی ادامه داد:باید نظارت ها در این بخش قوی تر و دقیق تر شود و به سمت استفاده از آب های غیر متعارف برویم و از آب خام و سفره های زیر زمینی برای آبیاری فضای سبز استفاده نکنیم.
زارع خاطر نشان کرد: الگوهای کاشت طی 4 سال گذشته تغییر کرد و در این حوزه باید وسواس داشت.
این عضو شورای شهر کرج گفت: دولت تمام دستگاه های اجرایی را مکلف کرده تا سال 1400 آبیاری فضای سبز را از منابع غیر شرب تامین کنند.
وی ادامه داد: براین اساس شهرداری کرج برای آبیاری فضاهای سبز و باغ های این کلانشهر به سمت بازچرخانی آب پیش می رود.
به گفته کارشناسان، مدیریت آب با تغییر الگوی کشت و آبیاری در مزارع کشاورزی و فضاهای سبز این امکان را می دهد که چالش و بحران آب از پیش پای مردم کنار گذاشته شود.
آنان می افزایند: توسعه کشاورزی صنعتی و بکارگیری روش های آبیاری نوین مهم ترین گام برای توسعه پایدار مبتنی بر اقتصاد کشاورزی است ضمن آنکه صرفه جویی در منابع آب، تضمینی برای حیات و زندگی خوب آیندگان است.
هوشمند سازی شیرآلات خانگی ، اداری ، تجاری و صنعتی گام دیگری است که مصرف را مدیریت خواهد کرد و مصارف را به حداقل می رساند.
بازچرخانی آب از طریق تصفیه خانه های فاضلاب و تامین آب کشاورزی و صنعتی نکته مهمی است که کار شناسان بر آن تاکید دارند.
انسداد چاه های غیرمجاز و توزیع و مدیریت آب کشاورزی ، باغات و صنایع توسط دستگاه های اجرایی و مسئول از کلیدی ترین موضوعاتی است که در پس مکانیزه شدن سیستم های آبیاری می تواند از چالش آب در کشور و استان البرز به میزان زیادی بکاهد.

رییس کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی گفت: بحران جدی آب در کشور مدیریت مصرف را از سوی دستگاه های اجرایی ضروری می سازد.

عزیزاکبریان روز چهارشنبه در دیدار نوروزی مسئولان استان البرز، افزود: در متوسط کل کشور 48 درصد کاهش بارندگی داشتیم، که بر مبنای این میزان بارندگی پیش بینی می شود که امسال سال سختی در بخش آب در کشور داریم.
وی اضافه کرد: با توجه به بحران آب در کرج، نظرآباد، محمد شهر و کمالشهر درسال گذشته، احتمال تشدید آن درسال جاری در استان البرز وجود دارد، بنابراین باید مدیریت مصرف آب با برنامه ریزی دقیق انجام شود.
اکبریان گفت: نیاز است تا آگاهی رسانی بیشتری به مردم صورت گیرد که گرفتار کم آبی و خشکسالی هستیم، کشور در بحث آب مشکل جدی دارد بنابراین با مدیریت مصرف باید میزان مصرف آب را کاهش داد.
وی درادامه با بیان اینکه امروز حمایت از تولید ملی بنا برفرمایش مقام معظم رهبری وظیفه همگانی محسوب می شود، خاطر نشان کرد: وظیفه مجلس شورای اسلامی، دولت و علما در شرایط فعلی اقتصادی کشور، اشتغال جوانان است که شرایط سختی را برای خانواده ها به وجود آورده است.
اکبریان گفت: باید تلاش کنیم تا با بالابردن تولید ملی، بتوانیم به نتایج مطلوبی برسیم و این امر نیازمند فعالیت همگانی دراین زمینه است.

ایرنا

ایران جزء مناطق خشک و نیمه خشک جهان محسوب شده و متوسط بارندگی سالانه آن حدود 250 میلی متر است که از یک سوم متوسط بارندگی سالانه جهان کمتر است، بنابراین، از یک سو افزایش تقاضا برای آب و از سوی دیگر محدودیت و کمبود آب باعث شده بحران آب، بیش از پیش چشمگیر شود.
خشکسالی همه مناطق کشور را در برگرفته و بر اساس شاخص‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت پهنه‌های وسیعی از کشور با درجات مختلف خشکسالی اعم از خفیف تا بسیار شدید مواجه است و این واقعیتی است که نمی توان از آن گریز زد.
آمارها بیانگر این است که بیشترین میزان مصرف مربوط به بخش کشاورزی است که آب در آن شرط لازم تلقی می شود، در کشور ما به علت تکیه بر کشاورزی سنتی و روش های غرق آبی، میزان اتلاف در این بخش زیاد و سهم اتلاف منابع آبی کشور در این حوزه بسیار قابل تامل است.
با وجود هشدارهایی که در سال های اخیر در مورد کم آبی داده شد، کشاورزان برای ادامه فعالیت و تامین محصولات کشاورزی موردنیاز کشور اقدام به حفر چاه و برداشت غیر مجاز آب از سفره های زیرزمینی کردند و این امر موجب بحرانی تر شدن وضعیت آبی درکشور شد؛ زیرا اکثر سفره های آب زیرزمینی ایران خشک و نه تنها کمبود آب بیشتر را موجب شد بلکه باعث نشست زمین در سطح وسیع و شوری بیش از حد خاک های مناطق خشک و نهایتا غیر قابل کشت شدن آن ها گردید.
کاهش مصرف در آب در بخش های کشاورزی، صنعتی و آب شرب، تغییر نحوه کشت و جابه جایی آنها، استفاده از روش های جایگزین و علم و دانش روز از جمله راهکارهایی است که کارشناسان برای خارج شدن از بحران خشکسالی پیشنهاد می دهند.
خشکسالی قابل کنترل نیست اما می توان با اجرای برنامه های درست و مدیریت منطقی این خطر را با کمترین آسیب پشت سر گذاشت.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور زراعی با اشاره به خشکسالی و کمبود آب در کشور گفت: بسیاری از مناطق کشور با کمبود آب مواجه هستند، در استان خوزستان که پیش از این بیان می کردیم 35 درصد اب کشور در این استان است، امسال از 480 هزار هکتار اراضی زراعی خوزستان برای 80 هزار هکتار در شرایط فعلی می توانیم آب تامین کنیم.
عباس کشاورز در سومین همایش ملی مدیریت آب در مزرعه در کرج افزود: اینکه آب نیست باید بیشتر از همیشه اطلاع رسانی شود، خشکسالی سبب شده تا محیط زیست نیز ما را تحت فشار قرار دهد، پیش از این بارها گفته ایم که پدیده ریزگردها باید مدیریت شود که جدی گرفته نشد، 3 سال است که ریزگردها ما را فلج و هزینه های زیادی را تحمیل کرده است.
وی اضافه کرد: باید به محیط زیست آب داده شود، چرا که در غیراینصورت هزینه های آن چندین برابر می شود، برای مقابله با این خشکسالی باید در مزارع تعاریف جدید داشته باشیم، جابه جایی گیاهان برای کشاورزان توجیه شود و بهره وری در آب اینکه بتوانیم آب در بخش کشاورزی را مدیریت کنیم را اعمال کنیم.
کشاورز با بیان اینکه بخش کشاورزی باید آماده باشد خاطر نشان کرد: برخی از گیاهان باید جابه جا شود، محصولی چون برنج جز در استان های گیلان و مازندران در دیگر مناطق کشور مزیتی ندارد، حتی اگر آب هم داشته باشیم به مصلحت نیست.
معاون وزیر جهاد کشاورزی ادامه داد: نگرانی بعدی ما در خصوص یونجه است، آب این مملکت برای یونجه کافی نیست، باید گیاهان جدیدی وارد و تحقیقات بیشتری برای جایگزینی این محصول صورت گیرد.
کشاورز با اشاره به اینکه باید جلوتر از مزارع و کشت، فکر کنیم افزود: یکی دیگر از اشکالات بخش کشاورزی ما این است که تجارت در این بخش خیلی فعال نیست، بدین معنی که وقتی محصولات زیاد می شود ،همه مصیبت فروش داریم تولید انجام می شود اما تجارت در کشاورزی خیلی فعال نیست .
وی ادامه داد: بهره وری با اقتصاد در کشاورزی ما خیلی تطابق ندارد، نیاز داریم آئین نامه، مقررات ،سیستم های حمایتی رفتارهای فنی را اصلاح و به بهره وری برسانیم.
کشاورز با بیان اینکه طی 4 سال گذشته سالی 6 درصد بهره وری آب افزایش یافته اظهار داشت: اما این میزان با با کسری آب در کشور خیلی فاصله دارد.
معاون وزیر جهاد کشاورزی گفت: خانواده کشاورزی با کشاورزان باید نسخه های دقیق کاربردی منطقه ای با اصل رابطه آب، خاک، اقلیم ،اصلاح الگوی کشت ،توجیه جابه جایی محصولات را ارائه دهند و این آرامش را داشته باشد که بدون نگرانی می توانند به این مهم دست یابند، چرا که با همین روش توانسته ایم مشکل گندم کشور را حل کنیم.
وی اد امه داد: نسخه های قبلی ما مشکلات امروز بخش کشاورزی ما را چاره ساز نیست، کشاورزی امروز ما راه حل امروزی می خواهد، کشاورزان مشکلی برای کنار آمدن با این موضوع را ندارند و تنها باید مطالب ،اطلاعات منابع و راهنمایی ها را به آنها منتقل کنیم.
مشاور عالی وزیر جهاد کشاورزی نیز با بیان اینکه ما فقط تا پایان برنامه ششم برای رفع بحران آب فرصت داریم، گفت: اگر در طول این برنامه نتوانیم به رفع بحران آب برسیم بعد از آن چیزی باقی نمی ماند که به آن توجه کنیم.
محمدحسین شریعتمدار در سومین همایش ملی مدیریت آب در مزرعه که توسط موسسه تحقیقات خاک و آب وزارت جهاد کشاورزی در موسسه علوم باغبانی برگزار شد، افزود: هیچ نسلی همچون نسل ما درمعرض امتحان بزرگی قرار نگرفته است.
وی به گرفتاری کشور در چالش و بحران آب اشاره کرد و اظهار داشت: اگر نتوانیم این مشکل را حل کنیم به سرنوشت کشورهایی که نتوانستند این مشکل را حل کنند دچار می شویم و این رسالت بر عهده ما در بخش آب کشاورزی است.
وی با بیان اینکه خیلی ها بر این باور هستند که به مرحله شکست آبی رسیده و دیگر راه حلی وجود ندارد، گفت: ولی اینگونه نیست و من بر این اعتقاد هستم که هنوز به نقطه بی بازگشت نرسیده و هنوز فرصت داریم ولی فرصت بسیار محدود است.
شریعتمدار تاکید کرد که سرعت روند کاهشی منابع آبی به مراتب بیش از سرعت امتحانات ما است و فرصت ما حداکثر در طول برنامه ششم است.
وی با بیان اینکه رفع مشکل و بحران آب در طول برنامه ششم شدنی است، گفت: بهره وری آب امکان پذیرترین و اقتصادی ترین روشی است که آب کشور را در کشاورزی نجات می دهد.
وی افزود: سایر بخش های مصرف کننده آب، آبی مصرف نمی کنند و بخش صنعت فقط 2 میلیارد مترمکعب آب مصرف می کند و بخش کشاورزی بین 70-65 میلیارد متر مکعب آب مصرف می کند.
مشاور عالی وزیر جهاد کشاورزی با بیان اینکه هر چالش و ابرجالشی که در کشور اتفاق می افتد آب جزو آن است، اظهار داشت: بر اساس تقسیم بندی فالکن مارک گفته می شود کشورهایی که سرانه آبشان کمتر از 500 مترمکعب است تنش آبی مطلق دارند که سرانه آبی در ایران 1099 مترمکعب و در کف این عدد هستیم.
وی ادامه داد: آب تجدیدپذیرمان در کشور با بحران جدی مواجه است که متوسط آب تجدیدپذیر درجهان 8 درصد است که در ایران بیش از 80 درصد است.
شریعتمدار به تنگناهای موجود در این بخش اشاره کردو گفت: تنگناهای ما انباشت 5 دهه سوء تدبیر مدیریت و حکمرانی، پیشی گرفتن سرعت روند کاهش منابع آب بر اقدامات ترمیمی، کم بودن فرصت ترمیم ، عدم هماهنگی کافی بین ارگان مرتبط با بحران آب و حضور بسیار کمرنگ عناصر موثر و توانمند است.
وی با بیان اینکه ما 7 هزار هیات علمی در دانشکده های کشاورزی داریم، افزود: ولی این افراد کوچکترین نقشی در رفع بحران آب ندارند.
وی اضافه کرد: از فرصت های طلایی دوران توانمندی مالی کشور نه تنها در جهت نگهداری و احیاء منابع آب استفاده نشده بلکه خود عامل اصلی تخریب بوده است.
شریعتمدار تاکید کرد که ایران جزء معدود کشورهایی است که برای مقابله با خشکسالی برنامه جامعی به صورت مدون و مصوب ندارد.
وی ادامه داد: کشاورزان با گذشته فرق زیادی کرده ودانش و بینش آنان و وقوف نسبت به مشکلات خودشان ومشکلات ملی بسیار برجسته است .
مشاور عالی وزیر جهاد کشاورزی یکی از راهکارها برای افزایش بهره وری آب را استفاده از بذور با ارقام مناسب دانست و گفت: گیاهانی که توانمندی های ژنتیک بالایی دارند تا 2 هزار سال دیگر هم خداوند برای آن ظرفیت گذاشته است.
وی یکی از پتانسیل بالقوه بذربرای افزایش بهره وری آب را در این دانست که تمام هنر ما در مدیریت آب و در ژنتیک باید این باشد که دوران پژمردگی و دوران اشباع آب را کم و حتی به صفر برسانیم ینعی کل مزرعه فیلتراسیون شده و گیاه از هر قطره آب استفاده کرده و گیاه دردوران نم دائم باشد.
شریعتمدار برای رسیدن به این هدف سیستم های مدیریتی را تاثیر گذارعنوان کرد و افزود: در بذر هم هرچه روی تعرق کار کرده و راندمان تعرق بالاتری داشته باشند جایگزینی آن ها با بذرهای قبلی راحت تر است.
وی یکی از تاثیرات استفاده از بذر مناسب را افزایش بهره وری آب عنوان کرد و بیان داشت: در سال 87 بهره وری آب 8 دهم کیلوگرم بود که این عدد در سال 95-94 به 1.25 کیلوگرم در مترمکعب است که در مجموع این سال ها 20 میلیارد مترمکعب آّب صرفه جویی شده است که کمر بحران آب را می شکند.
وی یادآور شد که در مساله بذر تمام دانشمندان معتقد هستند این افزایش تولید بهره وری آب بیش از 50 درصد ناشی از بذر است که استفاده از بذرهای هیبرید در این میان نقشی جدی دارد به طوریکه در چین در 35 سال 600 میلیون تن برنج به ارزش 100 میلیارد دلار از طریق ارقام هیبرید به دست آورده اند ولی سرنوشت غم انگیز کنار گذاشتن ارقام هیبرید در دهه 80 واقعا برای کشور ما بسیار تاسف انگیز است.
شریعتمدار با بیان اینکه یکی از نقاط ضعف بخش تحقیقات کشور ما کنار گذاشتن بذور هیبرید برنج است، گفت: ما شروع کردیم ولی کنار گذاشتیم به طوریکه سالی 1300 کیلوگرم افزایش تولید بدون افزایش مصرف آب داشتیم.
وی برای رفع مشکل تولید بذر در کشور پیشنهاد کرد که بخش خصوصی حضور هرچه بیشتر در عرصه تولید و تامین بذر داشته و ارقام بهینه در سطح جهان را شناسایی کنند.
مشاور عالی وزیر جهاد کشاورزی همچنین تاکید کرد که با استفاده از علم و توانمندی DNA می توان به رفع بحران کنونی آب امیدوار بود و الگوی کشت را نیز در سطح مزارع کشور همچون کشت پاییزه چغندر قند و کشت برنج فقط در شمال کشور تغییر داد.
معاون آموزش و پژوهش سازمان حفاظت محیط زیست نیز گفت: مقابله با بحران آب و خشکسالی در کشور، نیازمند اجرای عدالت در کاهش مصرف در تمامی بخش ها است.
کاوه مدنی در حاشیه کنفرانس بین المللی مدیریت منابع طبیعی در کشورهای در حال توسعه و نشست جهانی رهبران آینده محیط زیست در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج در گفت وگو با ایرنا، افزود: در موضوع بحران آب در کشور هنوز دعوا می کنیم، بخش کشاورزی می خواهد که این بخش مشکلی نداشته باشد، محیط زیست به دنبال حق آبه تالاب ها است و وزارت نیرو نیز سهم خود را می خواهد، این در حالی است که برای برون رفت از این وضعیت، نباید بخشی به موضوع آب نگاه شود.
وی اضافه کرد: بحران کم آبی در کشور، یک معضل ملی است، بخش، قوم و قبیله نمی شناسد، برای این بحران تخصص ما مهم نیست، حل آن نیازمند این است که خودمان را اصلاح کنیم و به تبع آن کاهش مصرف در تمامی بخش ها اعمال شود.
مدنی گفت: کاهش مصرف آب تنها، فقط در بخش کشاورزی نیست و باید عدالت در کاهش مصرف را در تمامی بخش ها داشته باشیم.
وی ادامه داد: این تصور در برخی وجود دارد که تصور می کنند، کاهش مصرف در بخش کشاورزی معادل کاهش تولیدت غذا و به خطر افتادن امنیت غذایی است، این باور اشتباه است چرا که صد درصد با آب کمتر می توانیم تولیدات بیشتر و بهتری داشته باشیم.
مدنی ادامه داد: برای رسیدن به این مهم نیاز است که برنامه ریزی داشته باشیم و بیشتر بر روی دانش خود کار کرده و به جای دعواهای سطحی به ریشه بپردازیم.
وی با بیان اینکه صرف برگزاری همایش نمی تواند مشکلات کشور را حل کند، خاطرنشان کرد: وجود همایش ها در صورتی ضروری است که بتوانیم مشکلات و مسائلی که با آن درگیر هستیم را یادآوری کنیم.
مدنی با بیان اینکه حوزه هایی چون محیط زیست نیازمند حمایت و کمک دانشگاه برای شناسایی مشکلات و دسترسی به اطلاعات و افزایش دانش عمومی است، اظهار داشت: همه مشکلات به ویژه در حوزه محیط زیست، در کوتاه مدت قابل حل نیستند اما باید امیدوار بمانیم و برای ایجاد امید نیاز است که کارهای کوچک انجام بدهیم.