از کاشان تا آلپ

لذت حضور در «هاولی» در هندوستان


مهدی عبدی

اشاره: دیدن خانه های زیبای کاشان بهانه ای شد تا دیدن خانه های محلی را در کشورهای دیگر هم دنبال کنم خانه هایی از جنس تاریخ  و شاید هم یه دلیل ماورایی دیگر، به این دلیل که نمی دانم ریشه در کجا دارد؟ از زمان کودکی خانه هایی که نقاشی می کردم با خانه هایی که در شهر محل سکونتم بود فرق داشت برای من که در زمان کودکی خانه ای با سقف شیروانی ندیده بودم، کشیدن خانه هایی که سقف شیروانی داشتند عجیب بود. شاید از آن زمان می دانستم که روزی در سفرهایم به کشورهای دیگر، خانه هایی زیادی خواهم دید با سقف شیروانی.

در جستجوی خانه ها به خانه های تاریخی هند در شهر جیسلمر و مونداوا رفتم. خانه ها سقف شیروانی نداشت مثل ایران، خانه هایی که ریشه در فرهنگ ایران داشت و صاحب خانه هایشان به خانه هایی که توسط معماران ایرانی ساخته بودند افتخار می کردند. خانه هایی که  در هند به هاولی معروف بودند با همان ظرافت خانه های ایران. اولین خانه ای که دیدم صاحبش پرسید کجایی هستم وقتی گفتم از ایران آمده ام، خوشحال شد. می گفت در گذشته های دور که این خانه ها را داشتیم. کدام تمدنی در دنیا به فکر ساختن خانه هایی به این شکل بوده. با اشتیاق تمام خانه را به من نشان داد و از نوشته های فارسی خانه گفت. از شیشه هایی که می گفت که از ایران آورده شده برای طراحی اتاق های خانه، از نقش هایی که توسط استادان ایرانی ایجاد شده بود. خانه ها خوب بود ولی حیاط و حوضی به بزرگی خانه های ایران نداشت.
 مسلما کودکان هندی لذت آبتنی تابستانی در حوض خانه را تجربه نکردند و بزرگتر ها هم لذت نشستن بر روی تخت کنار حوض، ولی آیا به جای این لذت ها تجربه دیگری داشتند؟ آیا می دانستند شنیدن قصه های مادر بزرگ کنار کرسی چه لذتی دارد؟
 مهمان نوازی صاحب خانه ها در خانه هایی با معماری ایرانی شایسته بود و نشان می داد معماری خانه در نوع برخورد صاحب خانه نیز تاثیر گذار است .
بعد از آن به اقامت گاهم در قلعه ای تاریخی در شهر جیسلمر رفتم و از ایوانی که با ایوان های ایرانی متفاوت بود مثل یک مهاراجه شهر را دیدم. ایوانی بر بلندای قلعه و به اندازه نشستن یک نفر نه به بزرگی ایوان های خانه های ما از جنس سنگ و خاک و بدون حفاظ هایی که ما در ایوان خانه هایمان داشتیم.
 خانه های قلعه هم، حیاط بزرگ و حوض نداشت. اینجا هم از لذت آبتنی و تخت داخل حیاط خبری نبود. قلعه در وسط شهر بود و قسمت اصلی شهر در گذشته داخل قلعه قرار داشت. بهترین جاهای قلعه متعلق به ثروتمندان شهر بود که امروزه به صورت اقامت گاه سنتی برای توریست ها در آمده بود. دیدن شهر از نگاه مهاراجه ای که در گذشته از این ایوان شهر را می دیده تجربه ای بود فراموش نشدنی. حتی لباس و کلاهی به سبک هندی ها پوشیدم و در بالکن نشستم تا همان حسی که مهاراجه داشته تجربه کنم.
ادامه دارد...