از ژاپني ها ياد بگيريم؛

چرا به تغذيه ي دانش آموزان اهميت نميدهيم؟

پیام آشنا: تغذيه ي دانش آموزان يکي از موضوعاتِ مهمي است که براي سلامت کودکان و نوجوانان مطرح ميشود. با روي آوردن مردم به غذاهاي آماده و فست فود و خوراکيهايي که هيچ نوع مواد مقوي و ويتامين مورد نياز براي بدن ندارند و سراسر ضرر هستند، لزوم توجه به تغذيه ي سالم براي دانش آموز بيش از پيش نمايان ميشود. کافيست سري به مدارس بزنيد و از دانش آموزانِ کوچک بخواهيد که محتوياتِ ظرفِ غذاي ميان وعده شان را به شما نشان دهند. هيچ خلاقيتي در چينش و انتخابِ غذاهاي مقوي به چشم نميخورد. گاهي اوقات والدين توجهي به تغذيه ندارند و براي ميان وعده تنقلات مضر را در کيف بچه ها قرار مي دهند و اين نگراني وجود دارد که با ادامه اين روند، پس از مدتي، کودکان ديگر ذائقه شان در مورد مصرف مواد غذايي مناسب تغيير يافته و به مصرف فرآورده هاي غذايي روي بياورند.

چندي پيش پايگاه تحليلي خبري خانواده و زنان گفتگويي با يک کارشناس فوق تخصص تغذيه انجام داد و به ضرورت آشنايي والدين با اصول صحيح تغذيه دانش آموزان تاکيد کرد. دکتر جعفريان در اين خصوص گفته بود: «اصول اوليه تغذيه دانش آموزان مدارس اين است که والدين با مديران مدارس جلساتي برگزار کنند تا بتوانند برنامه تغذيه مناسبي را براي طول سال دانش آموزان طراحي کنند. البته تحقق اين موضوع بسيار سخت بوده و در اغلب موارد و به دلايل مختلف عملياتي نميشود. در واقع بايد ميان وعده ها را به عنوان ترميم وعده ها در نظر بگيريم به نحوي که اگر فردي در وعده صبحانه لبنيات مصرف نکرده باشد، حتما بايد در ميان وعده آن را جبران کند. همچنين ميوه و سبزي که متاسفانه مصرف آن بسيار کم است به خصوص در افرادي که با اضافه وزن مواجه هستند در ميان وعده ها توصيه ميشود.»

 با اين حال در سايت ترجمان مطلب جالبي منتشر شده در خصوصِ مادران ژاپني که ساعتها وقت براي تهيه ي ناهار مدرسه ي کودکانشان صرف ميکنند و خواندنِ اين گزارش که به قلم آنا فيفلد نوشته شده است و علي برزگر آن را ترجمه کرده، خالي از لطف نيست.

 

تهيه ي ناهار مدرسه؛ هنر ژاپني

در ژاپن هر روز صبح زود رقابتي زيرپوستي، ميان مادراني که بچه مدرسه اي دارند، آغاز ميشود: مسابقة درست کردن ناهارِ مدرسه. اين مادران، هرچند خسته يا پرمشغله باشند، به طور متوسط يک ساعت وقت صرف ميکنند تا ناهار بچه هايشان را به اثري هنري تبديل کنند. اين رقابت چنان حيثيتي شده است که مادرها کلاس ميروند يا کتابهاي آموزشي ميخوانند تا مهارت خود را در اين زمينه افزايش دهند.

اما برخي از مادران پا را از اين هم فراتر ميگذارند و با صرف وقتِ بيشتر نوعي جعبة ناهار تهيه ميکنند که منحصر به ژاپنيهاست: کييارابن يا شخصيتهاي بنتو1. تصور کنيد شخصيتهايي کارتوني مثل هِلو کيتي يا گربة مکانيکيِ دُرِمون در بستري از کاهو گذاشته شده باشد و در کنار آنها خوکهايي ساخته شده از ژامبون بر روي گلوله هاي برنج قرار گرفته باشد. گرد آنها هم املت به شکل قلب، و هويج هايي بريده شده به شکل گل چيده شده باشد؛ اين نوعي کاراکتر بنتو است.

سائوري اينُکوچي، سيوشش ساله و مادرِ دو فرزندِ چهار و پنجساله، در کلاسي ويژه شرکت ميکند تا نحوة تهية جعبه هاي ناهارِ ظريفتر و زيباتر را بياموزد. او هدف خود از شرکت در اين کلاس را چنين بيان ميکند: «با خودم فکر کردم اگر بتوانم براي کودکانم بنتوي زيباتري تهيه کنم، خوشحال خواهند شد. بنابراين، تصميم گرفتم در اين کلاس شرکت کنم.»

اينُکوچي همراه با دوست خودش مايا ميناميساوا -داراي سه فرزندِ هشت، چهار و يکساله- در اين کلاس شرکت کرده است. آنها در اين کلاس، زير نظرِ تومومي مارو، طرز تهية بنتو به شکلِ شخصيتهاي انيميشنِ «پوکِمون» را ميآموزند. مارو از طريق شرکت خود، اُبنتوفورکيدز، در خانه اش طرز تهية انواعِ کييارابن را آموزش ميدهد. او در يوتيوب نيز کانالي دارد.

زنان در اين کلاس ميآموزند که چگونه برنج را به شکلِ پيکاچو، جوندة زردرنگِ انيميشن پوکِمون، درآورند؛ چگونه چشمها را با استفاده از جلبک دريايي و تکه هاي پنير درست کنند؛ و چگونه گونه ها را با استفاده از کرب استيکس2 بسازند. آنها براي ساختن توپهاي پوکه3 ابتدا نيمة يک گوجه گيلاسي را به نيمة يک تخم بلدرچين ميچسبانند، سپس نواري از جلبک دريايي گرد آن مي پيچند و روي آن يک قالب پنيرِ استوانه اي شکل قرار ميدهند.

در مجموع، تهية اين غذاها حدود يک ساعت طول ميکشد، هرچند مارو، مربي آنها، در اين مدت بروکلي و کدوحلوايي را هم پخته است تا درون جعبه قرار دهد. مارو، بهعنوان فردي حرفهاي، کل کار را در چهل دقيقه انجام ميدهد.

مارو هنگامي کارِ تهية جعبه هاي کييارابن را آغاز کرد که پسران او کوچکتر بودند. اکنون، آنها سيزده و شانزده ساله هستند. او در اين باره چنين ميگويد: «من ميخواستم کودکانم از خوردن ناهار در کودکستان لذت ببرند.»

کمکم، ديگر مادران از او درخواست کمک و راهنمايي کردند، و بدينترتيب، کسب وکار وي آغاز شد. اکنون، سيزده سال است که نحوة تهية کييارابن را آموزش ميدهد. مارو در اين باره چنين ميگويد: «مادران دوست دارند که چهرة خندانِ بچه هايشان را ببينيد. بيشترِ مادران از ساختن کييارابن لذت ميبرند، زيرا نوعي تفريح است.»

کييارابن بيشتر براي خردسالان در دوران پيشدبستاني يا کودکستان تهيه ميشود. هدف از اين کار، آشناکردن کودکان با غذاهاي متنوع و جلوگيري از شکل گيري عاداتِ بدِ غذايي در آنهاست. اين رويکرد شايد داراي مزيتهاي خاصي باشد: بيشترِ کودکان ژاپني ماهي کبابي و سبزيجات بخارپز را با لذت ميخورند.

فضاي اينترنت در ژاپن پر از عکسهاي جذاب از انواع کييارابن است و صدها جلد کتاب در اين باره وجود دارد، با عناويني نظير کييارابن براي تازهکارها؛ شما ميتوانيد در صبحي پرمشغله به سرعت کييارابني زيبا درست کنيد.