تکاپوی اروپا درقبال اقدام ترامپ؛

رابطه حفظ برجام و منافع شرکت های اروپایی

  • شنبه, 29 ارديبهشت 1397 23:22

 

سردبیر روزنامه زمان - سعید حیدری

نخستین دور مذاکرات هسته ای ایران با کشورهای عضو اتحادیه اروپا سه شنبه شب در بروکسل بلژیک با حضور وزرای خارجه ایران، آلمان، فرانسه و مسوول سیاست خارجه اتحادیه اروپا برگزار شد. نشستی که دستاورد آن بیانیه حمایت تروییکای اروپا از برجام بود.

جمهوری اسلامی ایران تلاش دارد در فضای جدید، ضمن حفظ منافع راهبردی خود در برجام، این مسیر را پیش روی طرف های دیگر امضاکننده برجام قرار دهد که برجام بدون منافع اقتصادی و سودمندی راهبردی برای ایران، تداوم نخواهد داشت، بهترین مسیر در این چارچوب پیگیری دیپلماسی قدرت و دوری از دیپلماسی مماشات خواهد بود. درک راهبردی از الگوی رفتاری دولت ترامپ و فضای پس از برجام، نشانه هایی دال بر بازگشت پذیری نشان نمی دهد و در گستره سیاست و دیپلماسی بازگشت پذیری فرایندی آسیب زا برای اهداف راهبردی جمهوری اسلامی ایران محسوب خواهد شد. آنچه دستگاه دیپلماسی در چنین فرایندی باید انجام دهد تعیین شاخص های راستی آزمایی جهت سنجش عملکرد و اقدامات عملی طرف های دیگر برجام و به ویژه اروپایی ها خواهد بود.

گمانه زنی ها درباره دور تازه مذاکرات فشرده ایران و اروپا درباره برجام، مثبت است و شواهد و بیانه ها از عزم سیاسی اروپا به منظور حفظ برجام و احترام به خطوط قرمز منافع ملی ایران حکایت دارند.ولی عده‌ای معتقدند تجربه ما از مذاکرات با سه کشور اروپایی از سال 2003تا 2005 نشان می‌دهد خیلی نمی‌شود روی اتحادیه اروپا حساب ویژه‌ای باز کرد و انتظار داشت اروپا  به خاطر ایران مقابل امریکا بایستد. در این خصوص خود آقای ظریف هم گفت: «دنبال خیالبافی نیستیم که اروپا روابطش را با امریکا برهم بزند.»اظهاراتی که نشان می‌دهد تیم مذاکره کننده، واقع بینانه به موضوع نگاه می‌کند.

بسیاری از تحلیلگران معقتد بودند به علت حجم بالای مبادلات اقتصادی اروپا با آمریکا و نیز اهمیت حفاظت از منافع شرکت های خصوصی اروپایی در آمریکا، کشورهای اروپایی امکان زیادی برای حفاظت از برجام نخواهد داشت. ولی با توجه به مناسبات تجاری اروپا با ایران که پس از برجام آنها را اجرایی کرده اند و با در نظر گرفتن اختلافات تعرفه ای که بین اروپا و آمریکا این روزها به بالاترین حد خود رسیده می توان به تلاش اروپا برای حفظ برجام امید داشت.

حال پس از گذشت چند روز از مذاکرات سه شنبه ایران با کشورهای عضو اتحادیه اروپا در بروکسل بلژیک، کمیسیون اتحادیه اروپا اعلام کرد درپی تحمیل مجدد تحریم‌ها علیه ایران، فرآیند احیای یک قانون ویژه در زمينه مسدود کردن تحريم ها را به منظور محافظت از شرکت هاي اروپايي در ايران شروع کرده است.اشاره کميسيون اروپا در اين بيانيه به يک قانون ويژه مقابله با تحريم ها است که نخستين بار در سال 1996 تدوين شد.مقامات اتحاديه اروپا اعلام کردند: قانون مسدودسازي تحريم ها را به شکلي بروزرساني مي کنند که با پايان يافتن دوره هاي مهلت نود و صد و هشتاد روزه که پس از آن دوره تعليق تحريم هاي آمريکا عليه ايران پايان مي يابد، اين قانون بتواند تصميم هشتم مه دونالد ترامپ رئيس جمهور آمريکا به منظور وضع تحريم هاي ايران را در بر بگيرد.تحريم هاي مربوط به بخش حياتي نفت ايران و تراکنش با بانک مرکزي اين کشور از جمله مواردي هستند که قانون مسدود کننده قرار است پوشش دهد. کميسيون اروپا اعلام کرد: اين قانون در صورتي که به طور رسمي از سوي پارلمان اروپا و دولت هاي عضو رد نشود، ظرف دو ماه عملياتي مي شود اما در صورت وجود حمايت سياسي قوي مي توان آن را زودتر نیز فعال کرد.بر اساس قانون مسدودکننده، شرکت هاي اتحاديه اروپا از تبعيت از تحريم هاي آمريکا منع شده اند و نبايد احکام هيچ يک از دادگاه هايي را که هدف از آنها اعمال تحريم هاي آمريکا يا جرائم مورد نظر اين کشور است به رسميت بشناسند.اين قانون در دهه 1960 و زماني که آمريکا سعي داشت شرکت هاي خارجي را با وضع جريمه و تحريم از هرگونه مبادلات تجاري با کوبا منع کند ايجاد شد اما هيچگاه به طور رسمي اجرايي نشد.از ديگر پيشنهادهاي مطرح شده در کميسيون اروپا به عنوان بازوي اجرايي اتحاديه اروپا مي توان به ترغيب دولت هاي اروپايي براي انجام تراکنش و معامله با بانک مرکزي ايران و شروع فرآيند حقوقي اعطاي مجوز به بانک سرمايه گذاري اروپا به منظور حمايت از طرح هاي اين اتحاديه در ايران اشاره کرد.حال با توجه به روند اجرایی مسدودسازی تحریم‌های ضد ایرانی که هدف اصلی آن محافظت از شرکت های اروپایی طرف قرارداد با کشورمان در برابر تحریم های ایالات متحده علیه تهران است، می توان تا حدودی به عزم سیاسی اروپا به منظور حفظ برجام امیدوار بود.